२० मध्ये १० वाणिज्य बैंकमा खराब कर्जा उल्लेख्य बढ्यो, जानाै कुन बैंककाे कति ?

काठमाडौं। आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासकाे विवरण अर्थात् असोज मसान्तसम्म अधिकांश वाणिज्य बैंकको नाफा बढे पनि सम्पत्तिको गुणस्तरमा भने मिश्रित अवस्था देखिएको छ। बैंकहरूको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार २० वाणिज्य बैंकमध्ये १० वटाको निष्क्रिय कर्जा (NPL) अनुपात अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ०.१० प्रतिशतबिन्दुभन्दा बढीले बढेको छ। ६ बैंकको NPL अनुपातमा सुधार आएको छ भने ४ बैंकको अनुपातमा सामान्य उतारचढाव देखिएको छ।

निष्क्रिय कर्जाको दबाब सबैभन्दा बढी प्रभु बैंकमा देखिएको छ, जहाँ NPL अनुपात १४.८० प्रतिशत पुगेको छ। त्यस्तै, एनआईसी एसिया बैंकको अनुपात ९.८१ प्रतिशत पुगेको छ। यी दुवै बैंकको NPL अनुपात समग्र बैंकिङ क्षेत्रको औसतभन्दा निकै माथि छ।

२० वाणिज्य बैंकको औसत NPL अनुपात अघिल्लो वर्षको पहिलो त्रैमासमा ४.८६ प्रतिशत रहेकोमा चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बढेर ५.६४ प्रतिशत पुगेको छ। यसअनुसार बैंकिङ क्षेत्रको औसत निष्क्रिय कर्जा अनुपात ०.७८ प्रतिशतबिन्दुले बढेको छ। यसले अधिकांश बैंकको नाफामा वृद्धि भए पनि कर्जाको गुणस्तरमा भने दबाब कायमै रहेको देखाउँछ।

कुन बैंकमा खराब कर्जाको दबाब सबैभन्दा बढी?

सबैभन्दा तीव्र रूपमा खराब कर्जा बढ्ने बैंक प्रभु बैंक देखिएको छ। बैंकको कुल निष्क्रिय कर्जा (NPL) अनुपात ५.७८ प्रतिशतबाट बढेर १४.८० प्रतिशत पुगेको छ। यो ९.०२ प्रतिशतबिन्दुको वृद्धि हो, जुन सापेक्ष रूपमा करिब १५६ प्रतिशतले बढी हो। त्यस्तै, खुद निष्क्रिय कर्जा अनुपात १.५९ प्रतिशतबाट बढेर ५.०२ प्रतिशत पुगेको छ। खराब कर्जाको तुलनामा बैंकले गरेको कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात पनि ११५.७१ प्रतिशतबाट घटेर ७६.१३ प्रतिशतमा सीमित भएको छ। यसले बैंकको खराब कर्जालाई शतप्रतिशत धान्ने पर्याप्त कर्जा नोक्सानी व्यवस्था नरहेको संकेत गर्छ।

यससँगै बैंकको पुँजीकोष अनुपात १३.६० प्रतिशतबाट घटेर ११.८३ प्रतिशत र प्राथमिक पुँजी अनुपात ९.८६ प्रतिशतबाट घटेर ८.१८ प्रतिशतमा झरेको छ। बैंकको वितरणयोग्य नोक्सानी ६७८.७७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ भने असार मसान्तको तुलनामा ग्राहक कर्जा प्रवाहसमेत १.५९ प्रतिशतले घटेको छ। यी सूचकहरूले बैंकको सम्पत्तिको गुणस्तर, पुँजी पर्याप्तता र कर्जा प्रवाहमा दबाब बढ्दै गएको देखाउँछन्।

एनआईसी एसिया बैंकको कुल निष्क्रिय कर्जा (NPL) अनुपात ६.९९ प्रतिशतबाट बढेर ९.८१ प्रतिशत पुगेको छ। यो २.८२ प्रतिशतबिन्दुको वृद्धि हो। यद्यपि, खुद निष्क्रिय कर्जा अनुपात भने १.७४ प्रतिशतबाट घटेर ०.३६ प्रतिशतमा झरेको छ। त्यस्तै, खराब कर्जाको तुलनामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात ९४.८३ प्रतिशतबाट बढेर ११४.८४ प्रतिशत पुगेको छ, जसले खराब कर्जाभन्दा बढी रकमको व्यवस्था रहेको देखाउँछ।

तर, बैंकको पुँजीकोष अनुपात १४.०३ प्रतिशतबाट घटेर ११.१२ प्रतिशत र प्राथमिक पुँजी अनुपात ९.०३ प्रतिशतबाट घटेर ६.२७ प्रतिशतमा सीमित भएको छ। बैंकको कुल वितरणयोग्य नोक्सानी १,५३९.६९ करोड रुपैयाँ रहेको छ। 

नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक (एनआईएमबी) को कुल निष्क्रिय कर्जा (NPL) अनुपात ६.६३ प्रतिशतबाट बढेर ८.८७ प्रतिशत पुगेको छ। यो २.२४ प्रतिशतबिन्दुको वृद्धि हो। यद्यपि, खुद निष्क्रिय कर्जा अनुपात भने १.४६ प्रतिशतबाट घटेर १.३७ प्रतिशतमा झरेको छ। बैंकको खराब कर्जाको तुलनामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात १०१.६० प्रतिशत रहेको छ। यस अवधिमा बैंकको कर्जा नोक्सानी व्यवस्था रकम भने ६०.८ प्रतिशतले घटेको छ, तर वित्तीय प्रतिवेदनमा यसको कारण खुलाइएको छैन।

त्यस्तै, कुमारी बैंकको कुल निष्क्रिय कर्जा अनुपात ६.९८ प्रतिशतबाट बढेर ८.७२ प्रतिशत पुगेको छ। यो १.७४ प्रतिशतबिन्दुको वृद्धि हो। तर, निष्क्रिय कर्जा बढे पनि बैंकको कर्जा नोक्सानी व्यवस्था रकम ६४.४० प्रतिशतले घटेको छ।

प्राइम कमर्सियल बैंकको कुल निष्क्रिय कर्जा अनुपात ५.८६ प्रतिशतबाट बढेर ७.१५ प्रतिशत पुगेको छ। यो १.२९ प्रतिशतबिन्दुको वृद्धि हो। बैंकको खराब कर्जाको तुलनामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात पनि ९०.४२ प्रतिशतबाट घटेर ८५.२६ प्रतिशतमा झरेको छ। यद्यपि, यी बैंकमध्ये बढ्दो निष्क्रिय कर्जासँगै कर्जा नोक्सानी व्यवस्था रकमसमेत २८.३ प्रतिशतले बढाउने बैंक प्राइम कमर्सियल मात्रै रहेको छ। यसले बढ्दो कर्जा जोखिमलाई सम्बोधन गर्न बैंकले नोक्सानी व्यवस्थामा थप रकम छुट्याएको देखाउँछ।

हिमालयन बैंकको कुल निष्क्रिय कर्जा (NPL) अनुपात ७.३९ प्रतिशतबाट बढेर ७.९८ प्रतिशत पुगेको छ। यो ०.५९ प्रतिशतबिन्दुको वृद्धि हो। यद्यपि, बैंकको खराब कर्जाको तुलनामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात भने १०८.३७ प्रतिशतबाट बढेर १२१.३१ प्रतिशत पुगेको छ, जसले खराब कर्जाभन्दा बढी रकमको व्यवस्था रहेको देखाउँछ।

त्यस्तै, एनएमबी बैंकको NPL अनुपात ४.५८ प्रतिशतबाट बढेर ४.९२ प्रतिशत पुगेको छ। तर, खुद निष्क्रिय कर्जा अनुपात १.८६ प्रतिशतबाट घटेर १.६० प्रतिशतमा झरेको छ। नेपाल एसबीआई बैंकको NPL अनुपात ३.०१ प्रतिशतबाट बढेर ३.१९ प्रतिशत र लक्ष्मी सनराइज बैंकको ५.४२ प्रतिशतबाट बढेर ५.५८ प्रतिशत पुगेको छ। लक्ष्मी सनराइज बैंकको खुद NPL भने १.५७ प्रतिशतबाट घटेर १.३३ प्रतिशतमा झरेको छ। बैंकको कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात ९७.३८ प्रतिशतबाट बढेर ९८.२३ प्रतिशत पुगे पनि अझै १०० प्रतिशतभन्दा तल छ। यसले खराब कर्जाको पूर्ण परिमाण बराबरको नोक्सानी व्यवस्था हुन बाँकी रहेको संकेत गर्छ।

यता, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको NPL अनुपात १.७१ प्रतिशतबाट सामान्य वृद्धि भई १.८३ प्रतिशत पुगेको छ। समग्रमा यी बैंकहरूको निष्क्रिय कर्जा अनुपातमा सामान्य वृद्धि देखिए पनि खुद NPL र कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अवस्थाले बैंकपिच्छे जोखिम व्यवस्थापनको स्थिति फरक रहेको देखाउँछ।

कुन बैंकले निष्क्रिय कर्जा घटाउन सफल भए?

निष्क्रिय कर्जा नियन्त्रणमा सबैभन्दा ठूलो सुधार सानिमा बैंकमा देखिएको छ। बैंकको कुल निष्क्रिय कर्जा (NPL) अनुपात ३.९१ प्रतिशतबाट घटेर २.८६ प्रतिशतमा झरेको छ। यो १.०५ प्रतिशतबिन्दुको सुधार हो। त्यस्तै, नेपाल बैंकको NPL अनुपात ५.४९ प्रतिशतबाट घटेर ४.६१ प्रतिशतमा सीमित भएको छ। बैंकको खराब कर्जाको तुलनामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात पनि ९८.०३ प्रतिशतबाट बढेर १०३.०९ प्रतिशत पुगेको छ, जसले खराब कर्जाभन्दा बढी रकमको व्यवस्था रहेको देखाउँछ।

नबिल बैंकको NPL अनुपात ४.३१ प्रतिशतबाट घटेर ४.०६ प्रतिशत पुगेको छ। बैंकको खुद NPL अनुपात ०.९७ प्रतिशतबाट घटेर ०.६३ प्रतिशतमा झरेको छ भने कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात १०८.७१ प्रतिशतबाट बढेर १२०.५६ प्रतिशत पुगेको छ।

त्यस्तै, एभरेष्ट बैंकको NPL अनुपात ०.७४ प्रतिशतबाट घटेर ०.५० प्रतिशतमा सीमित भएको छ। बैंकको कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात २१०.८० प्रतिशतबाट बढेर २९५.४६ प्रतिशत पुगेको छ। उपलब्ध विवरणअनुसार २० वाणिज्य बैंकमध्ये एभरेष्ट बैंकको NPL अनुपात सबैभन्दा कम र कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात सबैभन्दा उच्च रहेको छ।

ग्लोबल आइएमई बैंकको NPL अनुपात ४.९८ प्रतिशतबाट घटेर ४.७९ प्रतिशत पुगेको छ। बैंकको खुद NPL अनुपात ०.९५ प्रतिशतबाट घटेर ०.६० प्रतिशतमा झरेको छ भने कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात १०९.६३ प्रतिशतबाट बढेर १२०.१७ प्रतिशत पुगेको छ। माछापुच्छ्रे बैंकको NPL अनुपात पनि ४.१३ प्रतिशतबाट घटेर ३.९७ प्रतिशतमा सीमित भएको छ। बैंकको खुद NPL अनुपात १.२३ प्रतिशतबाट घटेर १.०४ प्रतिशत र कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात १००.८७ प्रतिशतबाट बढेर १०६.४३ प्रतिशत पुगेको छ।

समग्रमा यी बैंकहरूको NPL अनुपात घट्नुका साथै कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपातसमेत बढेको देखिन्छ। यसले निष्क्रिय कर्जा नियन्त्रण र सम्भावित कर्जा जोखिम व्यवस्थापनमा सुधार आएको संकेत गर्छ।

कुन बैंकको NPL अनुपात लगभग स्थिर रह्यो?

सिद्धार्थ, राष्ट्रिय वाणिज्य, कृषि विकास र सिटिजन्स बैंकको निष्क्रिय कर्जा (NPL) अनुपातमा भने सामान्य उतारचढाव देखिएको छ। सिद्धार्थ बैंकको NPL अनुपात ३.८० प्रतिशतबाट घटेर ३.७० प्रतिशतमा झरेको छ भने राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको ३.८३ प्रतिशतबाट सामान्य वृद्धि भई ३.८९ प्रतिशत पुगेको छ। त्यस्तै, कृषि विकास बैंकको अनुपात ४.७८ प्रतिशतबाट बढेर ४.७९ प्रतिशत र सिटिजन्स बैंकको ६.८४ प्रतिशतबाट घटेर ६.८० प्रतिशत कायम भएको छ।

यीमध्ये सिद्धार्थ बैंकको कर्जा गुणस्तरमा केही सुधार देखिएको छ। बैंकको खुद NPL अनुपात १.३३ प्रतिशतबाट घटेर १.०८ प्रतिशतमा झरेको छ भने खराब कर्जाको तुलनामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात १००.५१ प्रतिशतबाट बढेर १०४.०९ प्रतिशत पुगेको छ। अर्कोतर्फ, सिटिजन्स बैंकको कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात ९०.६५ प्रतिशतबाट घटेर ८७.९० प्रतिशतमा सीमित भएको छ। यसले खराब कर्जाको तुलनामा नोक्सानी व्यवस्था थप कमजोर भएको संकेत गर्छ।

कृषि विकास बैंकको कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात १०२.०५ प्रतिशत रहेको छ। तर, अघिल्लो वर्षको तुलनात्मक तथ्याङ्क उपलब्ध नभएकाले यसको परिवर्तन विश्लेषण गर्न सकिँदैन। राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपातसम्बन्धी विवरण उपलब्ध छैन। यद्यपि, बैंकको पुँजीकोष अनुपात ११.६४ प्रतिशतबाट घटेर ११.५३ प्रतिशतमा झरेको छ।

निष्क्रिय कर्जाको विश्लेषण गर्दा NPL अनुपातसँगै कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अवस्था पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ। राष्ट्रिय वाणिज्य, कुमारी, हिमालयन, एनआईएमबी, लक्ष्मी सनराइज, नेपाल एसबीआई, प्रभु, एनआईसी एसिया र एनएमबी गरी ९ बैंकमा निष्क्रिय कर्जा अनुपात बढेको छ, तर सोही अवधिमा कर्जा नोक्सानी व्यवस्था रकम भने घटेको छ। यसले निष्क्रिय कर्जा बढ्दै जाँदा पनि सम्भावित जोखिमविरुद्ध छुट्याइएको रकम घटेको अवस्थालाई देखाउँछ।

स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकमा अघिल्लो वर्ष १७.८६ करोड रुपैयाँ कर्जा नोक्सानी व्यवस्था खर्च भएकोमा यस वर्ष ६.४२ करोड रुपैयाँ व्यवस्था फिर्ता (Reversal) भएको छ। यस अवधिमा बैंकको NPL अनुपात भने १.७१ प्रतिशतबाट बढेर १.८३ प्रतिशत पुगेको छ। त्यस्तै, राष्ट्रिय वाणिज्य, कुमारी, एनआईएमबी, नेपाल एसबीआई र प्रभुलगायतका बैंकले कर्जा नोक्सानी व्यवस्था घट्नुको स्पष्ट कारण आफ्नो वित्तीय प्रतिवेदनमा खुलाएका छैनन्।

अर्कोतर्फ, निष्क्रिय कर्जा अनुपातमा सुधार देखिएका बैंकहरूमा पनि कर्जा नोक्सानी व्यवस्था रकम उल्लेख्य रूपमा घटेको छ। नबिल बैंकमा यस्तो व्यवस्था ७४.६४ प्रतिशत, सानिमा बैंकमा ६५.४ प्रतिशत, माछापुच्छ्रे बैंकमा ५४.१६ प्रतिशत, ग्लोबल आइएमई बैंकमा ५१.७० प्रतिशत, एभरेष्ट बैंकमा ४४.८ प्रतिशत र नेपाल बैंकमा १४.८७ प्रतिशतले घटेको छ। यद्यपि, यी बैंकमध्ये कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाको अनुपात उपलब्ध भएका सबै बैंकको कभरेज १०० प्रतिशतभन्दा माथि रहेकाले व्यवस्थामा भएको कमीलाई तत्कालै जोखिमपूर्ण अवस्थाका रूपमा व्याख्या गर्न मिल्दैन। तर, कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा आएको यस्तो गिरावटले भविष्यमा सम्भावित कर्जा जोखिम धान्ने क्षमतामा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषय भने महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

समग्रमा, धेरै बैंकको नाफा वृद्धिमा नियमित बैंकिङ कारोबारबाट भएको आम्दानीसँगै कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाका लागि छुट्याइएको रकम घट्नुको योगदान पनि उल्लेख्य देखिन्छ। त्यसैले बैंकहरूको नाफा वृद्धिलाई मात्र आधार बनाएर वित्तीय अवस्था मूल्याङ्कन गर्नु पर्याप्त हुँदैन। वास्तविक सञ्चालन आम्दानी, निष्क्रिय कर्जाको प्रवृत्ति र कर्जा नोक्सानी व्यवस्थालाई एकसाथ विश्लेषण गर्न आवश्यक देखिन्छ।