काठमाडाैँ । हिमालयन बैंक लिमिटेडको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमासिक वित्तीय विवरणले खुद नाफामा असाधारण वृद्धि देखाएको छ। बैंकको खुद नाफा अघिल्लो आर्थिक वर्षको रु. १२ करोड ९७ लाखबाट बढेर रु. १ अर्ब ४८ करोड ३९ लाख पुगेको छ। यो करिब १० गुणाको वृद्धि हो।
तर नाफामा देखिएको यो ठूलो सुधारलाई बैंकको वास्तविक व्यावसायिक विस्तारका रूपमा मात्रै बुझ्न मिल्दैन। अघिल्लो वर्षको असामान्य रूपमा ठूलो गैर-सञ्चालन खर्च घट्नु र कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा आएको कमीले यस वर्षको नाफालाई मुख्य रूपमा टेवा दिएको देखिन्छ। त्यसैले नाफा वृद्धिमा ‘बेस इफेक्ट’ को प्रभाव महत्वपूर्ण छ।
नाफा बढ्दा पनि कोर बैंकिङ व्यवसाय खुम्चियो
बैंकको मूल आम्दानीतर्फ भने तस्वीर कमजोर छ। ब्याज आम्दानी १७.८ प्रतिशत र खुद ब्याज आम्दानी १५.७ प्रतिशतले घटेको छ। त्यस्तै, सञ्चालन नाफा पनि २३.६ प्रतिशतले घटेको छ।
खुद ब्याज आम्दानी बैंकको कोर बैंकिङ व्यवसायको प्रमुख सूचक भएकाले यसको दोहोरो अंकको गिरावटले कर्जा तथा निक्षेपबाट हुने आम्दानीमा दबाब रहेको देखाउँछ। कर्जा वृद्धि नकारात्मक रहनु र ब्याजदर घट्दो चक्रले पनि यस्तो दबाब बढाएको देखिन्छ।
गैर-सञ्चालन खर्च घट्दा नाफामा असाधारण उछाल
बैंकको गैर-सञ्चालन खर्च अघिल्लो वर्षको रु. ३ अर्ब ३६ करोड ३४ लाखबाट घटेर समीक्षा अवधिमा रु. ६३ करोड ५५ लाखमा सीमित भएको छ।
अघिल्लो वर्षको असामान्य रूपमा ठूलो एकपटकको खर्च यस वर्ष नदोहरिँदा मात्रै पनि नाफामा ठूलो सकारात्मक प्रभाव परेको छ। त्यसैले यसबाट आएको सुधारलाई नियमित व्यवसायबाट सिर्जित आम्दानीका रूपमा हेर्न मिल्दैन।
यससँगै कर्जा नोक्सानी व्यवस्था पनि रु. ३ अर्ब ७५ करोड ६० लाखबाट घटेर रु. २ अर्ब ८९ करोड ६५ लाखमा आएको छ। प्रोभिजन खर्चमा आएको कमीले पनि खुद नाफा बढाउन सहयोग गरेको छ।
गैर-ब्याज आम्दानी बढे पनि समग्र सञ्चालन आम्दानी घट्यो
बैंकको व्यापारिक आम्दानी रु. ६३ करोड २६ लाखबाट बढेर रु. ८१ करोड ७० लाख पुगेको छ। यो करिब २९.२ प्रतिशतको वृद्धि हो। यस्तै, अन्य सञ्चालन आम्दानी रु. २८ करोड २२ लाखबाट बढेर रु. ४७ करोड ८ लाख पुगेको छ।
तर यी आम्दानी बढे पनि बैंकको कुल सञ्चालन आम्दानी भने १०.९ प्रतिशतले घटेर रु. ११ अर्ब १६ करोड १ लाखमा झरेको छ। यसले गैर-ब्याज आम्दानीको सुधारले कोर व्यवसायमा आएको संकुचनलाई पूरै धान्न नसकेको देखाउँछ।
निक्षेप बढ्यो, कर्जा भने घट्यो
हिमालयन बैंकको निक्षेप १३.७ प्रतिशतले बढेको छ। तर कर्जा प्रवाह १.२४ प्रतिशतले घटेको छ। अर्थात् बैंकले निक्षेप संकलन बढाए पनि त्यसअनुसार कर्जा विस्तार गर्न सकेको छैन।
यसबीच बैंकको लगानी ३१.२ प्रतिशतले बढेको छ। कर्जा घटेको र लगानी बढेको अवस्थाले अतिरिक्त तरलता कर्जा प्रवाहको सट्टा सरकारी ऋणपत्र तथा अन्य लगानी उपकरणतर्फ परिचालन भएको देखाउँछ।
यसको परिणामस्वरूप कर्जा–निक्षेप अनुपात ८१.३५ प्रतिशतबाट घटेर ७२.७४ प्रतिशतमा आएको छ। यसले बैंकको तरलता व्यवस्थापनमा सहजता देखाए पनि दीर्घकालीन आम्दानी वृद्धिका लागि कर्जा विस्तार आवश्यक हुने अवस्था छ।
खराब कर्जा करिब ८ प्रतिशतमा, जोखिम उच्च
बैंकको खराब कर्जा अनुपात (NPL) ७.९७ प्रतिशतबाट सामान्य घटेर ७.९६ प्रतिशतमा आएको छ। प्रतिशतमा सामान्य सुधार भए पनि करिब ८ प्रतिशतको NPL अझै उच्च स्तरमा छ।
अर्कोतर्फ, खराब कर्जाविरुद्धको प्रोभिजन कभरेज अनुपात १०८.८० प्रतिशतबाट बढेर १२२.२३ प्रतिशत पुगेको छ। यसले बैंकले खराब कर्जाविरुद्ध थप जगेडा राखेको र कभरेज क्षमतामा सुधार भएको सकारात्मक संकेत गर्छ।
तर NPL को स्तर नै उच्च रहेकाले बैंकका लागि वर्गीकृत कर्जाको नियमितीकरण र असुली अझै प्रमुख चुनौती बनेको छ।
बैंकको पूँजी कोष अनुपात १०.६० प्रतिशतबाट बढेर ११.६९ प्रतिशत पुगेको छ। पूँजी पर्याप्ततामा सुधार सकारात्मक भए पनि बैंकको उच्च NPL, गैर-बैंकिङ सम्पत्ति (NBA) तथा उठ्न बाँकी ब्याजले पूँजीमा थप दबाब सिर्जना गर्न सक्ने जोखिम रहन्छ।
त्यस्तै, बैंकको ब्याजदर स्प्रेड ३.२९ प्रतिशतबाट घटेर २.८३ प्रतिशतमा आएको छ। यसले बैंकको कर्जा–निक्षेप कारोबारबाट प्राप्त हुने मार्जिन खुम्चिँदै गएको संकेत गर्छ।
नाफा बढे पनि लाभांश क्षमता कमजोर
हिमालयन बैंकको नेटवर्थ प्रतिशेयर रु. १७७.४८ र कुल सम्पत्ति प्रतिशेयर रु. १,८५१.०४ रहेको छ। P/E अनुपात २९.६७ गुणा छ।
तर शेयरधनीका लागि सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष वितरणयोग्य नाफा हो। समीक्षा अवधिमा वितरणयोग्य नाफा रु. ९८ करोड ५९ लाखले ऋणात्मक रहेको छ। अघिल्लो वर्षको रु. १ अर्ब ४० करोड २६ लाख ऋणात्मक अवस्थाबाट सुधार भए पनि यो अझै सकारात्मक हुन सकेको छैन।
असार मसान्तसम्मको कुल वितरणयोग्य नाफा/नोक्सानी पनि रु. ९ अर्ब ८४ करोड १ लाखले ऋणात्मक छ, जुन अघिल्लो वर्षको रु. ८ अर्ब ८५ करोड ४३ लाखको ऋणात्मक अवस्थाभन्दा झन् कमजोर हो।
यसको अर्थ खुद नाफा र EPS मा ठूलो सुधार देखिए पनि बैंकको सञ्चित वित्तीय अवस्था तत्काल लाभांश वितरण गर्न सक्ने अवस्थामा छैन।
सकारात्मक पक्षसँगै चुनौती पनि बढ्दै
समीक्षा अवधिमा पूँजी कोष अनुपात र प्रोभिजन कभरेजमा सुधार, कोषको लागतमा कमी तथा गैर-सञ्चालन खर्चमा ठूलो गिरावट सकारात्मक पक्ष हुन्।
तर कर्जा पोर्टफोलियो संकुचित हुनु, खुद ब्याज आम्दानी र सञ्चालन नाफा घट्नु, NPL करिब ८ प्रतिशतमा रहनु, ब्याजदर स्प्रेड खुम्चिनु तथा सञ्चित र वितरणयोग्य नाफा ऋणात्मक रहनु प्रमुख चुनौती हुन्।
समग्रमा, हिमालयन बैंकको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को नाफा वृद्धि पहिलो नजरमा निकै प्रभावशाली देखिन्छ। तर यसको ठूलो हिस्सा अघिल्लो वर्षको असामान्य गैर-सञ्चालन खर्च नदोहोरिनु र प्रोभिजन खर्च घट्नुबाट आएको देखिन्छ।
यसको विपरीत, कर्जा, खुद ब्याज आम्दानी र सञ्चालन नाफाजस्ता कोर व्यवसायका सूचक कमजोर छन्। त्यसैले बैंकको आगामी वित्तीय प्रदर्शन मूल्यांकन गर्दा खुद नाफा वा EPS को वृद्धिभन्दा कर्जा विस्तार, NPL नियन्त्रण, ब्याज स्प्रेड, वितरणयोग्य नाफा र सञ्चित नोक्सानीको अवस्थालाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने देखिन्छ।
(यो विश्लेषण सार्वजनिक वित्तीय विवरणका आधारमा तयार गरिएको हो। यसको उद्देश्य सूचना र विश्लेषण प्रदान गर्नु मात्र हो, लगानी सल्लाह होइन।)
