काठमाडाैँ । सिटिजन्स बैंकको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमासिक वित्तीय विवरणले खुद नाफामा उल्लेखनीय सुधार देखाएको छ। बैंकको खुद नाफा अघिल्लो आर्थिक वर्षको रु. १ अर्ब २८ करोड ७ लाखबाट बढेर समीक्षा अवधिमा रु. २ अर्ब ९ करोड ८६ लाख पुगेको छ। यो करिब ६३ प्रतिशतको वृद्धि हो। तर नाफा वृद्धिको प्रमुख आधार कर्जा तथा निक्षेप विस्तारभन्दा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा आएको ठूलो कमी र गैर-ब्याज आम्दानीमा भएको वृद्धि देखिन्छ।
नाफा बढ्दा मुख्य ब्याज आम्दानी भने खुम्चियो
बैंकको खुद ब्याज आम्दानी रु. ६ अर्ब ४१ करोड ५४ लाखबाट घटेर रु. ६ अर्ब २९ करोड ३६ लाखमा सीमित भएको छ। यसले बैंकको मूल कारोबार अर्थात् कर्जा प्रवाहबाट हुने ब्याज आम्दानीमा दबाब रहेको संकेत गर्छ।
ब्याजदर घट्दो चक्रका कारण ब्याज आम्दानी र ब्याज खर्च दुवै घटेका छन्। यद्यपि ब्याज खर्च तुलनात्मक रूपमा बढी दरले घटेकाले खुद ब्याज आम्दानीमा आएको गिरावट सीमित भएको देखिन्छ। यसका बाबजुद समग्र नाफा वृद्धिको मुख्य चालक भने कोर ब्याज व्यवसाय नभई प्रोभिजनमा आएको कमी र अन्य आम्दानी बनेको छ।
प्रोभिजन घट्दा नाफामा ठूलो टेवा
कर्जा नोक्सानी व्यवस्था अर्थात् impairment/loan-loss provision मा उल्लेखनीय कमी आएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा करिब रु. २ अर्ब ६८ करोड रहेको यस्तो व्यवस्था समीक्षा अवधिमा घटेर रु. ८२ करोड ९३ लाखमा झरेको छ।
यसले बैंकको नाफामा ठूलो सकारात्मक प्रभाव पारेको छ। अघिल्लो वर्ष उच्च प्रोभिजनिङ गरिएको तुलनात्मक आधारका कारण यस वर्ष प्रोभिजन खर्च घटेको हुनसक्छ। त्यसैले प्रोभिजनमा आएको कमीबाट भएको नाफा वृद्धिलाई आगामी वर्षहरूमा पनि उस्तै रूपमा दोहोरिने आम्दानीका रूपमा हेर्न भने सावधानी आवश्यक हुन्छ।
ट्रेजरी तथा अन्य आम्दानीले नाफामा वृद्धि
बैंकको व्यापारिक आम्दानी रु. ३ अर्ब २ करोड ७३ लाखबाट बढेर रु. ४ अर्ब ६० करोड २९ लाख पुगेको छ। यो करिब ५२ प्रतिशतको वृद्धि हो। यस्तो आम्दानीमा ट्रेजरी तथा विदेशी मुद्रा कारोबारको प्रभाव रहने भएकाले यसलाई ब्याज आम्दानीजस्तो स्थिर र मुख्य सञ्चालन आम्दानी मानिँदैन।
त्यस्तै, अन्य सञ्चालन आम्दानी रु. १ अर्ब ९ करोड ६६ लाखबाट बढेर रु. १ अर्ब ६२ करोड ९० लाख पुगेको छ। गैर-ब्याज आम्दानीका यी स्रोतमा भएको वृद्धिले पनि बैंकको समग्र नाफा बढाउन उल्लेखनीय योगदान गरेको छ।
निक्षेप बढे पनि कर्जा विस्तार सुस्त
बैंकको निक्षेप करिब ९.६ प्रतिशतले बढेको छ। तर सोही अवधिमा कर्जा विस्तार ०.७६ प्रतिशतमा सीमित भएको छ। अर्थात् बैंकले संकलन गरेको अतिरिक्त निक्षेपअनुसार कर्जा प्रवाह विस्तार हुन सकेको देखिँदैन।
कर्जा विस्तार सुस्त हुँदा बैंकको कर्जा–निक्षेप अनुपात पनि ८१.९१ प्रतिशतबाट घटेर ७५.७२ प्रतिशतमा आएको छ। यसले बैंकसँग थप तरलता उपलब्ध भए पनि त्यसलाई कर्जा प्रवाहमा परिचालन गर्ने गति कमजोर रहेको देखाउँछ। यसको पछाडि कर्जाको माग कमजोर हुनु वा बैंकले तुलनात्मक रूपमा सुरक्षित लगानी रणनीति अपनाउनु दुवै कारण हुन सक्छन्।
खराब कर्जा बढ्दा सम्पत्ति गुणस्तरमा दबाब
नाफा सुधारिए पनि बैंकको सम्पत्ति गुणस्तरका सूचक भने चुनौतीपूर्ण देखिएका छन्। बैंकको खराब कर्जा अनुपात (NPL) अघिल्लो वर्षको ४.८९ प्रतिशतबाट बढेर ५.८८ प्रतिशत पुगेको छ।
यसैगरी, कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाले खराब कर्जालाई ढाक्ने क्षमता जनाउने प्रोभिजन कभरेज अनुपात १०७.०६ प्रतिशतबाट घटेर ९५.९२ प्रतिशतमा आएको छ। NPL बढ्नु र प्रोभिजन कभरेज घट्नुले बैंकको कर्जा पोर्टफोलियोमा जोखिमको दबाब बढिरहेको संकेत गर्छ।
बैंकको नाफा वृद्धिलाई केवल खुद नाफाको अंकबाट मूल्यांकन गर्दा परिणाम निकै सकारात्मक देखिन्छ। तर नाफाको संरचना हेर्दा तस्वीर केही फरक देखिन्छ। खुद ब्याज आम्दानी घटेको अवस्थामा प्रोभिजन खर्चमा आएको ठूलो कमी तथा व्यापारिक र अन्य सञ्चालन आम्दानीको वृद्धिले नाफा बढाएको छ।
यस अर्थमा समीक्षा अवधिको नाफा वृद्धि सकारात्मक भए पनि यसको ठूलो हिस्सा कोर बैंकिङ आम्दानीको विस्तारबाट आएको देखिँदैन। त्यसैले नाफाको दिगोपन मूल्यांकन गर्दा आगामी अवधिको कर्जा वृद्धि, ब्याज आम्दानी र प्रोभिजनिङको प्रवृत्तिलाई विशेष रूपमा हेर्नुपर्ने हुन्छ।
समीक्षा अवधिमा बैंकको सञ्चालन नाफा र खुद नाफामा उल्लेखनीय सुधार भएको छ। पूँजी कोष अनुपातमा सुधार, कोषको लागत (Cost of Funds) मा कमी तथा शुल्क तथा कमिशन आम्दानीमा करिब ६.३ प्रतिशतको वृद्धि सकारात्मक पक्ष हुन्।
तर अर्कोतर्फ खराब कर्जा बढ्नु, प्रोभिजन कभरेज घट्नु, कर्जा विस्तार करिब स्थिर रहनु र खुद ब्याज आम्दानी खुम्चिनु प्रमुख चुनौतीका रूपमा देखिएका छन्। वितरणयोग्य नाफा प्रतिशेयरमा आएको कमीले पनि नाफा वृद्धिको वास्तविक प्रभावलाई थप सूक्ष्म रूपमा मूल्यांकन गर्नुपर्ने देखाउँछ।
समग्रमा, सिटिजन्स बैंकको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को वित्तीय नतिजाले नाफामा बलियो सुधार देखाए पनि त्यसको आधार मिश्रित रहेको छ। प्रोभिजन खर्चमा आएको कमी र गैर-ब्याज आम्दानीको वृद्धिले नाफालाई बलियो बनाएको छ, तर मूल ब्याज व्यवसायमा संकुचन र खराब कर्जामा वृद्धि देखिएको छ।
अब बैंकका लागि नाफाको वृद्धिलाई दीर्घकालीन रूपमा टिकाइराख्न कर्जा विस्तारसँगै कर्जा गुणस्तर सुधार गर्नु महत्वपूर्ण हुनेछ। विशेषगरी बढ्दो NPL नियन्त्रण, पर्याप्त प्रोभिजनिङ र कोर बैंकिङ आम्दानी विस्तार गर्न सक्ने क्षमताले आगामी अवधिमा बैंकको नाफाको गुणस्तर र दिगोपना निर्धारण गर्नेछ।
(यो विश्लेषण सार्वजनिक वित्तीय विवरणका आधारमा तयार गरिएको हो। यसको उद्देश्य सूचना र विश्लेषण प्रदान गर्नु मात्र हो, लगानी सल्लाह होइन।)
