काठमाडौँ - कुमारी बैंक लिमिटेडले गत आर्थिक वर्षको चौथो त्रैमाससम्मको वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्दै नाफामा ३०६ प्रतिशतको लोभलाग्दो वृद्धि देखाएको छ। तथ्याङ्क अनुसार बैंकको खुद नाफा अघिल्लो वर्षको १ अर्ब ८२ करोड रुपैयाँबाट ह्वात्तै बढेर ७ अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
नाफामा आएको यो असाधारण उछालसँगै प्रतिशेयर आम्दानी २८ रुपैयाँ १७ पैसा पुगेको छ भने शेयरधनीको इक्विटीमा मिल्ने प्रतिफल (ROE) पनि १६.४९ प्रतिशत पुगेको छ। बाहिरबाट हेर्दा बैंकले वित्तीय क्षेत्रमा चमत्कारिक फड्को मारेको जस्तो देखिए पनि यसको भित्री कथा भने अलि बेग्लै र रोचक छ।
मुख्य व्यवसायको सुस्त गति र प्रोभिजनिङको कमाल
बैंकको यो आकर्षक नाफा कोर बैंकिङ अर्थात् कर्जा विस्तार र व्यापार वृद्धिबाट मात्र सम्भव भएको होइन। विवरण विश्लेषण गर्दा बैंकको खुद ब्याज आम्दानी जम्मा ३.३७ प्रतिशतले मात्र बढेको देखिन्छ, जुन निकै साधारण वृद्धि हो।
वास्तवमा नाफा उकास्ने मुख्य चाबी 'ऋण हानि व्यवस्था' (Impairment/Loan Loss Provision) को उल्टो प्रवाह हो। अघिल्लो वर्ष खराब कर्जाका लागि ३ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ जोखिम कोषमा राखेको बैंकले यस वर्ष १ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ उल्ट्याएर (Reversal) सिधै आम्दानीमा देखाएको छ।
यसरी एकाएक प्रोभिजन फिर्ता ल्याउँदा करिब ४ अर्ब ९० करोड रुपैयाँको सीधा फाइदा नाफाको खातामा पर्न गएको हो।
खराब कर्जाको चुनौती र कमजोर बन्दै गएको सुरक्षा घेरा
नाफाको ग्राफ उकालो लागिरहँदा बैंकको सम्पत्तिको गुणस्तर भने झन्झन् कमजोर बन्दै गएको छ। बैंकको असुली हुन नसकेको निष्कृय कर्जा (NPL) ६.९५ प्रतिशतबाट बढेर ७.४६ प्रतिशत पुगेको छ, जुन नेपालका वाणिज्य बैंकहरूको औसत अनुपातभन्दा निकै माथि हो।
अझ चिन्ताजनक कुरा त के छ भने, खराब कर्जा बढ्दै जाँदा पनि त्यसको सुरक्षाका लागि राखिने 'प्रोभिजन कभरेज अनुपात' १३१.१० प्रतिशतबाट घटेर १११.७५ प्रतिशतमा झरेको छ। यसको सोझो अर्थ हुन्छ ।
बैंकले सम्भावित जोखिमको तुलनामा आफ्नो सुरक्षा घेरा खुकुलो बनाएको छ, र यही घटाएको सुरक्षा कोषले गर्दा नै कागजमा नाफा बढी देखिएको हो।
लगानी रणनीतिमा फेरबदल र सुस्त कर्जा माग
आर्थिक गतिविधि सुस्त हुँदा बजारमा कर्जाको माग अपेक्षाकृत बढ्न सकेको छैन, जसको असर बैंकको निक्षेप र कर्जा प्रवाहमा प्रस्ट देखिन्छ। निक्षेप संकलन १०.४५ प्रतिशतले बढ्दा कर्जा प्रवाह भने मात्र ४.०७ प्रतिशतमा सीमित भएको छ।
कर्जा माग कमजोर भएपछि बैंकले आफ्नो पैसा नगदमा राख्नुको सट्टा सरकारी ऋणपत्र र वित्तीय उपकरणहरूमा लगानी बढाएको छ, जहाँ लगानी ४२.८५ प्रतिशतले बढेको छ।
एकातिर ब्याजदर स्प्रेड घटेर ३.११ प्रतिशतमा झरेको छ भने अर्कातिर गैर-ब्याज आम्दानी (शुल्क तथा कमिसन) मा १२ प्रतिशतको सुधार आउनुले बैंकले आम्दानीका वैकल्पिक बाटोहरू भने समात्न खोजेको देखिन्छ।
कागजी उत्साहभन्दा वास्तविक सुधारको प्रतीक्षा
सम्पूर्ण वित्तीय चित्रलाई नियाल्दा कुमारी बैंकको यो नतिजाले मूलतः 'हेडलाइन नम्बर' र 'वास्तविक व्यावसायिक स्वास्थ्य' बीचको भिन्नतालाई छर्लङ्ग पार्छ।
३०६ प्रतिशतको नाफा वृद्धि सुन्दा जति प्रभावशाली लाग्छ, यसको दिगोपनमा भने प्रश्नचिह्न खडा छ किनकि नाफाको मुख्य स्रोत एकपटकलाई मात्र प्राप्त हुने प्रोभिजन रिभर्सल हो।
नियामक निकाय र लगानीकर्ताहरूका लागि यो नतिजा बैंकको संरचनागत सुधारभन्दा पनि एउटा विशेष चक्रको नतिजा मात्र हो। आगामी दिनमा बैंकले आफ्ना खराब क
