कृषि विकास बैंकको व्यवसाय विस्तार बलियो, तर नाफामा २९.५ प्रतिशत गिरावट; बढ्दो खराब कर्जाले दबाब

काठमाडौं। कृषि विकास बैंक लिमिटेड (ADBL) ले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमाससम्म सार्वजनिक गरेको वित्तीय विवरणले व्यवसाय विस्तार सुदृढ रहे पनि नाफा र प्रतिफलमा उल्लेखनीय दबाब परेको चित्र प्रस्तुत गरेको छ।

समीक्षा अवधिमा बैंकको कुल सम्पत्ति, निक्षेप तथा कर्जा क्रमशः करिब १६–१८ प्रतिशतले वृद्धि भएका छन्, जसले बजारमा बैंकको स्रोत परिचालन क्षमता र व्यवसाय विस्तारलाई बलियो बनाएको संकेत गर्छ। तर, यही अवधिमा खुद नाफा २९.५ प्रतिशतले घटेको छ भने प्रतिशेयर आम्दानी (EPS) ३४.५ प्रतिशतले घटेर रु. १६.११ मा सीमित भएको छ।

नाफामा आएको गिरावटको मुख्य कारण कर्जा नोक्सानी व्यवस्था (Impairment Charge) ८६.८ प्रतिशतले बढ्नु हो। यो वृद्धि खराब कर्जा (NPL) ३.४४ प्रतिशतबाट ४.०७ प्रतिशतमा पुगेकोसँग प्रत्यक्ष रूपमा सम्बन्धित देखिन्छ। साथै, घट्दो ब्याजदर चक्रका कारण खुद ब्याज आम्दानी (Net Interest Income) पनि संकुचित हुँदा मुख्य बैंकिङ व्यवसायबाट हुने आम्दानीमा थप दबाब परेको छ।

यद्यपि बैंकका पुँजी पर्याप्तता सम्बन्धी सबै सूचकहरू नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको न्यूनतम मापदण्डभन्दा माथि रहेका छन् भने तरलता अवस्था पनि सन्तोषजनक देखिन्छ। त्यसैले हालको नतिजाले व्यवसाय विस्तार कमजोर भएको भन्दा पनि नाफाको गुणस्तरमा दबाब बढेको संकेत गरेको छ।

त्रैमासिक वित्तीय प्रदर्शन

समीक्षा अवधिमा बैंकको कुल ब्याज आम्दानी घटेर रु. २०.९७ अर्बमा सीमित भएको छ भने खुद ब्याज आम्दानी ३.४५ प्रतिशतले घटेर रु. ९.१२ अर्ब पुगेको छ। ब्याजदर निरन्तर घट्दै जाँदा ऋणबाट प्राप्त हुने प्रतिफल कम हुनु तथा ब्याज स्प्रेड साँघुरिनु यसको प्रमुख कारण मानिएको छ।

यद्यपि गैर-ब्याज आम्दानीतर्फ भने सकारात्मक सुधार देखिएको छ। खुद शुल्क तथा कमिसन आम्दानी ९.६ प्रतिशतले बढेर रु. १.७२ अर्ब पुगेको छ, जसले डिजिटल बैंकिङ, भुक्तानी सेवा तथा सेवा शुल्कबाट आम्दानी विस्तार हुँदै गएको संकेत गर्दछ। दीर्घकालीन रूपमा यस्तो विविधीकरणले बैंकको आम्दानीलाई थप स्थायित्व दिन सक्ने देखिन्छ।

तर, कुल परिचालन आम्दानी घटेको अवस्थामा कर्जा नोक्सानी व्यवस्था उल्लेखनीय रूपमा बढेकाले परिचालन नाफा, करपूर्व नाफा तथा खुद नाफा सबैमा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ।

आम्दानीको गुणस्तर

बैंकको नाफाको प्रमुख स्रोत अझै पनि ब्याज आम्दानी र शुल्क तथा कमिसन आम्दानी नै रहेको देखिन्छ। यद्यपि उचित मूल्य (Fair Value) समायोजन तथा अन्य गैर-सञ्चालन आम्दानीले पनि केही योगदान दिएका छन्।

मुख्य बैंकिङ सञ्चालनबाट हुने आम्दानीको वृद्धि सुस्त हुनु तथा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा भएको तीव्र वृद्धिले चालु वर्षमा आम्दानीको गुणस्तरमा दबाब बढेको संकेत गरेको छ।

बासलात (Balance Sheet) विश्लेषण

बैंकको कुल सम्पत्ति १६.२ प्रतिशतले बढेर रु. ४२० अर्ब नाघेको छ। ग्राहक कर्जा १६.२ प्रतिशत तथा निक्षेप १८.४ प्रतिशतले बढेको छ, जसले बैंकले बजारबाट पर्याप्त स्रोत परिचालन गर्न सफल भएको देखाउँछ।

निक्षेप वृद्धि कर्जा वृद्धिभन्दा केही बढी रहेकाले Credit-to-Deposit Ratio घटेको छ। यसले बैंकसँग आगामी दिनमा थप कर्जा विस्तार गर्ने क्षमता रहेको संकेत गर्छ। यद्यपि उपलब्ध तरलताको प्रभावकारी उपयोग कर्जा माग, लगानी रणनीति तथा सम्पत्ति व्यवस्थापनमा निर्भर रहनेछ।

कुल इक्विटीमा उल्लेखनीय परिवर्तन देखिएको छैन। लाभांश तथा बोनस वितरणका कारण संचित मुनाफा घटेकाले इक्विटी वृद्धिदर सीमित देखिएको हो।

पुँजी पर्याप्तता तथा जोखिम

Capital Fund Ratio, Tier 1 Ratio तथा CET1 Ratio अघिल्लो वर्षको तुलनामा केही घटेका छन्। तर, सबै सूचकहरू अझै पनि नियामकीय न्यूनतम सीमाभन्दा माथि रहेकाले तत्काल पुँजी पर्याप्तताको जोखिम देखिँदैन।

यद्यपि जोखिम भारित सम्पत्ति (Risk Weighted Assets) नाफाभन्दा तीव्र गतिमा बढिरहेमा आगामी वर्षहरूमा पुँजी बफर क्रमशः साँघुरिन सक्ने सम्भावना रहनेछ। त्यसैले प्रभावकारी पुँजी व्यवस्थापन बैंकका लागि आगामी रणनीतिक प्राथमिकतामध्ये एक बन्न सक्छ।

कर्जा गुणस्तरतर्फ भने दबाब स्पष्ट देखिएको छ। खराब कर्जा (NPL) ४.०७ प्रतिशत पुगेको छ भने Loan Loss Provision Coverage Ratio केही घटेको छ। यद्यपि प्रोभिजन कभरेज अझै १०० प्रतिशतभन्दा माथि रहेकाले तत्काल ठूलो जोखिम देखिँदैन। आगामी त्रैमासहरूमा खराब कर्जाको प्रवृत्ति र कर्जा असुलीको प्रभावले यसको दिशा निर्धारण गर्नेछ।

नाफा तथा प्रतिफल

Return on Equity (ROE) १४.४७ प्रतिशतबाट घटेर ७.८५ प्रतिशतमा झरेको छ भने Return on Assets (ROA) पनि १.११ प्रतिशतबाट ०.६७ प्रतिशतमा सीमित भएको छ। यी दुवै सूचकले बैंकको सम्पत्ति र पुँजीबाट नाफा सिर्जना गर्ने क्षमता कमजोर भएको देखाउँछन्।

यो गिरावट सम्पत्ति वा पुँजी घटेकाले नभई खुद नाफामा आएको कमीका कारण भएको हो। त्यसैले आगामी अवधिमा नाफा सुधार हुन सके प्रतिफल सूचकहरू पनि क्रमशः सुधार हुने सम्भावना रहेको देखिन्छ।

सञ्चालन खर्च तथा कार्यक्षमता

समीक्षा अवधिमा कर्मचारी खर्च बढेको देखिन्छ। बोनस, तलब तथा अन्य कर्मचारी सुविधासम्बन्धी खर्च वृद्धि यसको सम्भावित कारण हुन सक्छ। आम्दानी घटिरहेको अवस्थामा सञ्चालन खर्च बढ्दा कार्यक्षमता सूचकहरूमा दबाब पर्नु स्वाभाविक हो।

दीर्घकालीन रूपमा Cost-to-Income Ratio नियन्त्रण गर्दै आम्दानी र खर्चबीच सन्तुलन कायम गर्नु व्यवस्थापनको प्रमुख चुनौती रहनेछ।

कृषि विकास बैंकको चौथो त्रैमासिक वित्तीय नतिजाले बैंकको व्यवसाय विस्तार अझै बलियो रहेको पुष्टि गरेको छ। सम्पत्ति, निक्षेप तथा कर्जा उल्लेखनीय रूपमा बढे पनि बढ्दो खराब कर्जा, कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा भएको तीव्र वृद्धि तथा घट्दो ब्याज स्प्रेडका कारण नाफा र प्रतिफलमा उल्लेखनीय दबाब परेको छ।

सकारात्मक पक्षमा बैंकसँग पर्याप्त पुँजी बफर, बलियो निक्षेप आधार र सन्तोषजनक तरलता कायम छ। त्यसैले हालको चुनौती व्यवसाय विस्तारभन्दा बढी नाफाको गुणस्तर सुधार, कर्जा जोखिम व्यवस्थापन तथा आम्दानीको दिगोपनासँग सम्बन्धित देखिन्छ।

आगामी त्रैमासहरूमा खराब कर्जाको प्रवृत्ति, प्रोभिजन कभरेज, खुद ब्याज आम्दानी, ROE तथा ROA मा हुने सुधारले बैंकको वित्तीय पुनरुत्थानको दिशा निर्धारण गर्नेछ। यदि व्यवस्थापनले कर्जा गुणस्तर सुधार, प्रभावकारी असुली तथा गैर-ब्याज आम्दानी विस्तारमा सफलता हासिल गर्न सके दीर्घकालीन रूपमा बैंक पुनः स्थिर र दिगो नाफा वृद्धिको मार्गमा फर्किन सक्ने आधार अझै कायम रहेको देखिन्छ।