काठमाडौँ । सिद्धार्थ बैंक लिमिटेडले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमाससम्ममा रु. ३ अर्ब ५१ करेड खुद नाफा आर्जन गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको रु. ३ अर्ब ३६ करेडको तुलनामा ४.५४ प्रतिशतले बढी हो।
समग्रमा बैंकको व्यवसाय आकार कुल सम्पत्तिमा १५.०३ प्रतिशत र निक्षेपमा १६.६६ प्रतिशतले वृद्धि देखाएको छ, तर नाफा वृद्धिको गति भने व्यवसाय वृद्धिको दाँजोमा तुलनात्मक रूपमा सुस्त रहेको छ।
यस त्रैमासको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण संकेत भनेको खुद ब्याज आम्दानी (NII) मा ७.२४ प्रतिशत र नाफामूलक शुल्क तथा कमिशन आम्दानीमा १७.६९ प्रतिशतको ठोस वृद्धि हो, जसले बैंकको आम्दानी संरचना परम्परागत ब्याज आम्दानीभन्दा बाहिर विविधीकरण हुँदै गएको देखाउँछ।
साथसाथै खराब कर्जा (NPL) ०.९१ प्रतिशत बिन्दुले बढेर ३.५३ प्रतिशत पुगेको र यससँगै हानि व्यवस्था (Impairment charge) २८.४४ प्रतिशतले बढेको तथ्यले सम्पत्तिको गुणस्तरमा दबाब बढ्दै गएको संकेत गर्छ।
पुँजी कोष अनुपात (Capital Fund to RWA) १३.१९ प्रतिशत रहेको र प्रतिफल दर (ROE १०.६२ प्रतिशत, ROA ०.९४ प्रतिशत, वार्षिकीकृत) अघिल्लो वर्षको तुलनामा घटेको छ । यो मुख्यतः रु. ३.५ अर्बको Perpetual Non-Cumulative Preference Share (PNCPS) निष्कासनसहित पुँजी आधार १९.२३ प्रतिशतले विस्तार भएकाले हो। कार्यकारी तहका लागि सबैभन्दा ठूलो सन्देश: बैंकले पुँजी आधार बलियो बनाई दिगो वृद्धिको जग तयार पारेको छ, तर सोही अनुपातमा प्रतिफल र सम्पत्ति गुणस्तर सुधार्नु आगामी प्राथमिकता हुनुपर्छ।
त्रैमासिक कारोबार समीक्षा
नाफामूलक सूचकहरूमा खुद ब्याज आम्दानी (NII) रु. ९.०५ अर्ब पुगेको छ (गत वर्ष रु. ८.४४ अर्ब, ७.२४% ले वृद्धि), जबकि कुल ब्याज आम्दानी वास्तवमा ५.६४ प्रतिशतले घटेको छ। यो विरोधाभासको मुख्य कारण ब्याज खर्च (१३.४८% ले घटेको) ब्याज आम्दानीभन्दा तीव्र गतिमा घटेकोले हो । अर्थात् ब्याजदर परिदृश्य परिवर्तनको फाइदा सम्पत्तिपक्षभन्दा दायित्वपक्ष (निक्षेपको लागत) मा बढी परेको छ। खुद शुल्क तथा कमिशन आम्दानी १७.६९ प्रतिशतले बढेर रु. १.८६ अर्ब पुगेको छ, जुन शुल्कमूलक व्यवसाय कारोबार, ट्रेड फाइनान्स, डिजिटल भुक्तानीको सक्रियता बढेको संकेत हो।
सञ्चालन खर्चमा कर्मचारी खर्च ९.०२% र अन्य सञ्चालन खर्च १०.३६% काे वृद्धि देखिन्छ जुन आम्दानी वृद्धिको तुलनामा उच्च दरले बढेको देखिन्छ । यसले लागत-आम्दानी अनुपात (Cost-to-Income) मा हल्का दबाब सिर्जना गरेको देखिन्छ । सञ्चालन नाफा ३.७८% ले बढेर रु. ५.१६ अर्ब पुगेको छ । जबकि खुद नाफा ४.५४% ले बढेर रु. ३.५२ अर्ब पुगेको छ ।
आम्दानीको गुणस्तर हेर्दा, ब्याज आम्दानीको साटो शुल्क तथा ट्रेडिङ आम्दानी २२.१६% को बढेर नाफा वृद्धिमा योगदान दिएकाले केही हदसम्म दिगो देखिन्छ । तर गैर-सञ्चालन खर्च ८२६ प्रतिशतले बढेर रु. ७९ लाखबाट रु. ७.३३ करोडमा पुगेको तथ्यले खर्चको प्रभाव पनि रहेको देखाउँछ।
वासलाततर्फ हेर्दा कुल सम्पत्ति १५.०३% ले बढेर रु. ३३८.८१ अर्बबाट रु. ३८९.७३ अर्ब पुगेको छ । यो वृद्धिको मुख्य चालक लगानी सेक्युरिटीज हो, जुन ३७.४१ प्रतिशतले बढेर रु. ७५.१९ अर्ब पुगेको छ । निक्षेप वृद्धिको ठूलो हिस्सा कर्जा विस्तारभन्दा बढी लगानी सेक्युरिटीज सरकारी ऋणपत्र/बैंकिङ लगानी उपकरणमा प्रवाहित भएको देखिन्छ। ग्राहक कर्जा ९.०५ प्रतिशतले बढेर रु. २१४.४६ अर्बबाट रु. २३३.८७ अर्ब पुगेको छ, जुन समग्र सम्पत्ति वृद्धिभन्दा सुस्त हो।
निक्षेप १६.६६ प्रतिशतले बढेर रु. ३२७.०२ अर्ब पुगेको छ, जबकि सापटी (Borrowing) भने ५८.११ प्रतिशतले घटेर रु. ५.८४ अर्बबाट रु. २.४५ अर्ब पुगेको छ । यसले बैंकले महँगो थोक ऋण (wholesale borrowing) लाई सस्तो खुद्रा निक्षेपले प्रतिस्थापन गरेको संकेत गर्छ, जुन लागत व्यवस्थापनका दृष्टिले सकारात्मक हो। कर्जा-निक्षेप अनुपात (CD Ratio) ७६.९२ प्रतिशतबाट घटेर ७३.६३ प्रतिशत पुगेको छ, जसले बैंकसँग थप कर्जा विस्तारका लागि तरलता उपलब्ध रहेको देखाउँछ।
कर्जा तथा सम्पत्तिको गुणस्तरमा खराब कर्जा अनुपात (NPL to Total Loan) २.६२ प्रतिशतबाट बढेर ३.५३ प्रतिशत पुगेको छ । खुद NPL पनि ०.६६ प्रतिशतबाट १.०६ प्रतिशत पुगेको छ। यसैसँगै हानि व्यवस्था कभरेज अनुपात (Loan Loss Provision to Total NPL) १२५.३२ प्रतिशतबाट घटेर १०४.६९ प्रतिशत पुगेको छ । अर्थात् बढ्दो खराब कर्जाको तुलनामा व्यवस्था अनुपात घट्दै गएको छ, जुन सतर्कतापूर्वक हेर्नुपर्ने संकेत हो। impairment charge २८.४४ प्रतिशतले बढेर रु. १.७७ अर्ब पुगेको तथ्यले व्यवस्थापनले जोखिम बढेको आन्तरिक रूपमा स्वीकार गरिसकेको देखिन्छ।
तरलता तथा पुँजीतर्फ पुँजी कोष अनुपात (Capital Fund to RWA) ११.७७ प्रतिशतबाट बढेर १३.१९ प्रतिशत पुगेको छ भने टियर-१ पुँजी ९.८७ प्रतिशतबाट १०.८८ प्रतिशत पुगेको छ । यी दुवै नियामकीय न्यूनतम सीमाभन्दा माथि र सन्तोषजनक स्तरमा छन्। यो सुधारको मुख्य कारण रु. ३.५ अर्बको ८.२५% PNCPS निष्कासन हो, जसलाई Additional Tier-1 पुँजीमा वर्गीकृत गरिएको छ। तरलता अनुपात ३४.७१ प्रतिशत रहेको छ र कोषको लागत (Cost of Funds) ४.३९ प्रतिशतबाट घटेर ३.४२ प्रतिशत पुगेको छ, जुन ब्याजदर घट्दो परिदृश्यसँग मेल खाएको देखिन्छ।
शेयरधनी प्रतिफलतर्फ प्रतिशेयर आम्दानी (EPS) वार्षिक आधारमा रु. २२.७६ बाट रु. २३.०६ पुगेको छ, जबकि खुद नाफा ४.५४ प्रतिशतले बढेको छ । यसको कारण साधारण शेयर पुँजी रु. १४०.९ करोडबाट रु. १४७.९ करोड र कुल शेयर पुँजी (PNCPS सहित) रु. १४०.९ करोडबाट रु. १८२.९ करोड पुगेकाले हो । जसले प्रतिशेयर आम्दानी वृद्धिलाई सीमित बनाएको देखिन्छ। प्रतिशेयर नेटवर्थ रु. २२५.१७ र प्रतिशेयर कुल सम्पत्ति मूल्य रु. २,६०९.९३ रहेको छ।
शेयर मूल्य त्रैमासमा रु. ३६८ देखि रु. ४१४.६ को दायरामा कारोबार भई रु. ३९५ मा बन्द भएको छ र मूल्य-आम्दानी अनुपात (P/E) १७.१३ गुणा रहेको छ।
वार्षिक (YoY) आधारमा हेर्दा बैंकको व्यवसाय आकारतर्फ सम्पत्ति, निक्षेप, कर्जामा दोहोरो अङ्कको वृद्धि भए पनि नाफाको वृद्धि दर ४.५४% व्यवसाय वृद्धिको दाँजोमा निकै सुस्त छ । यसले नाफा-मार्जिन (margin) मा दबाब परेको र सम्पत्तिको प्रतिफल क्षमता (asset yield) घट्दै गएको संकेत गर्छ । एकल त्रैमास (Q4 मात्र) को EPS पनि रु. ४५.०५ बाट घटेर रु. ३८.७६ पुगेको छ, जुन गत वर्षको सोही त्रैमासको तुलनामा करीब १४ प्रतिशतको गिरावट हो ।
यसले वार्षिक संख्याले लुकाएको त्रैमासिक कमजोरी देखाउँछ। ROE वार्षिकीकृत, YTD ११.४१ प्रतिशतबाट घटेर १०.६२ प्रतिशत र ROA १.०६ प्रतिशतबाट घटेर ०.९४ प्रतिशत पुगेको छ, जुन संरचनात्मक परिवर्तन पुँजी विस्तार र चक्रीय दबाब ब्याज आम्दानी घट्नु, प्रोभिजन बढ्नु दुवैको संयुक्त परिणाम हो।
यस त्रैमासमा के के परिवर्तन भयो ?
बैंकको सकारात्मक संकेततर्फ पुँजी आधार रु. ३.५ अर्बको PNCPS निष्कासन गरी बलियो बनाइयो जसके कारण Capital Fund १३.१९% पुग्यो। शुल्क तथा कमिशन आम्दानी १७.६९% ले बढ्यो जसले आम्दानी विविधीकरणको संकेत देखाउने काम गर्या। कोषको लागत ४.३९% बाट ३.४२% मा झर्यो र महँगो थोक सापटी ५८% ले घट्यो । कर्जा–निक्षेप अनुपात घटेर ७३.६३% पुग्दा थप कर्जा विस्तारको सम्भावना खुल्यो।
नकारात्मकतर्फ भने खराब कर्जा अनुपात ३.५३% मा उक्लियो र कभरेज अनुपात १२०% भन्दा तलबाट १०५% नजिक झरेको देखिन्छ । हानि व्यवस्था खर्च (Impairment) २८.४४% ले बढ्यो, जसले नाफामा दबाब देखिन पुगेको छ । गैर-सञ्चालन खर्च असामान्य रूपमा लगभग ८ गुणा बढेको छ । ROE र ROA दुवै अघिल्लो वर्षको तुलनामा घटेर प्रतिफल क्षमतामा दबाब पुर्याउने काम गर्यो ।
यस बैंकको त्रैमासको नतिजा नेपाल राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीतिगत अडान र समग्र अर्थतन्त्रको सुस्त कर्जा माग अवस्थासँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको देखिन्छ । आधार दर ६.४२% बाट ५.०२% मा झर्नु व्यवस्थित तरलता र घट्दो ब्याजदर चक्रको प्रतिबिम्ब हो । जसले निक्षेपको लागत घटाए पनि लगानीयोग्य उत्पादक क्षेत्रमा माग कमजोर रहेको कर्जा वृद्धि ९.०५% मात्र, निक्षेप वृद्धि १६.६६% देखाउँछ।
बैंकले आफैंले 'सुस्त आर्थिक गतिविधि र राजनीतिक अनिश्चितताले सम्पत्ति वृद्धिमा असर पारेको' उल्लेख गरेको छ, जुन व्यापक समष्टिगत चुनौतीको प्रत्यक्ष स्वीकारोक्ति हो। विप्रेषण आप्रवाह र वैदेशिक मुद्रा सञ्चितिको स्थायित्वले निक्षेप वृद्धिलाई साथ दिइरहेको भए पनि, निजी क्षेत्रको कर्जा माग पुनरुत्थान नभएसम्म बैंकिङ क्षेत्रको प्रतिफलमा दबाब कायम रहने देखिन्छ।
सिद्धार्थ बैंकको आ.व. २०८२/८३ को चौथो त्रैमासिक नतिजाले 'ठूलो व्यवसाय, सामान्य नाफा' को कथा प्रस्तुत गरेके देखिन्छ । जहाँ सम्पत्ति, निक्षेप र पुँजी आधार दोहोरो अङ्कमा विस्तार भए पनि प्रतिफल अनुपात (ROE, ROA) र प्रतिशेयर आम्दानी वृद्धि सीमित रहेका छन्।
सबैभन्दा ठूलो रणनीतिक संकेत भनेको बढ्दो खराब कर्जा र घट्दो प्रोभिजन कभरेजको संयोजन हो । जसले आगामी त्रैमासहरूमा नाफामा थप दबाब सिर्जना गर्न सक्छ । यसकारण व्यवस्थापनको प्राथमिकता अब 'वृद्धि' बाट 'गुणस्तर र दक्षता' तर्फ सर्नु आवश्यक देखिन्छ।
(यो सामग्री सामान्य जानकारी तथा विश्लेषणात्मक उद्देश्यका लागि मात्र हो, लगानी सल्लाहको रूपमा लिनु हुँदैन।)
