भदौ महिनामा पनि बैंकहरूको ब्याजदर घट्यो ? कारण के हो ? कुन बैंकको कति ब्याजदर कायम भयो ?

काठामाडौँ । भदौ महिनाको लागि वाणिज्य बैंकहरूले प्रकाशित गरेका नयाँ ब्याजदरले निक्षेपकर्तालाई अझै कम प्रतिफल दिने देखाएको छ। पछिल्ला केही महिनादेखि घट्दो क्रममा रहेको ब्याजदर भदौ महिनामा झन् ओरालो लागेको हो।

यो परिदृश्य केही समय अघि आएको नेपाल राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीतिमा देखिएको लचिलोपन, बजारमा व्यापक तरलता (excess liquidity) को चाप र बैंकहरूको आन्तरिक रणनीतिक निर्णयको संयुक्त परिणामका रूपमा आएको हो।

नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको उक्त मौद्रिक नीतिमा नीतिगत दर (Policy Rate) ५ प्रतिशतबाट घटाएर ४.५ प्रतिशत कायम गरेको र स्थायी निक्षेप सुविधा (Standing Deposit Facility- SDF) को दर पनि ३ प्रतिशतबाट घटाएर २.७५ प्रतिशत बनाइएको थियो । त्यसैको प्रभाव भाद्र महिनाको वाणिज्य बैंकको ब्याजदरमा पनि देखिएको हो । यसले वाणिज्य बैंकहरूलाई ब्याजदर घटाउन संकेत मात्र होइन, दबाब पनि दिएको हो।

त्यसको असरस्वरूप, भदौ १ गतेदेखि अधिकांश बैंकहरूले ब्याजदरमा गिरावट गरेका छन्। साउनमा व्यक्तिगत मुद्दति निक्षेपमा अधिकतम औसत ५.६९ प्रतिशत ब्याज उपलब्ध भए पनि भदौमा घटेर ५.५७ प्रतिशतमा पुगेको छ। संस्थागत मुद्दति निक्षेपमा पनि यस्तै अवस्था देखिएको छ । साउनमा ४.११ प्रतिशत रहेको अधिकतम औसत दर भदौमा ३.९६ प्रतिशतमा खुम्चिएको छ।

संचालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकमध्ये आठ बैंकले व्यक्तिगत मुद्दति निक्षेपमा ब्याजदर घटाएका छन् भने, बढाउनेमा प्रभु बैंक मात्र रहेको छ। ब्याजदर घटाउनेमा एभरेष्ट, सानिमा, कुमारी, सिद्धार्थ, कृषि विकास, स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड, नेपाल एसबिआई बैंक र लक्ष्मी सनराइज रहेका छन्। एनआईसी एशिया बैंकले भने साउनकै ब्याजदरलाई निरन्तराता दिएको छ ।

प्रभु बैंकले व्यक्तिगत मुद्दति निक्षेपको ब्याजदर १.१ प्रतिशतविन्दुले बढाउँदै ५.३५ प्रतिशत पुर्‍याएको छ। साउनमा सबैभन्दा कम ब्याज दिने प्रभु बैंक नै भदौमा वृद्धि गर्ने एक मात्र बैंक बनेको हो। त्यस्तै लक्ष्मी सनराइज बैंक सबैभन्दा न्यून ब्याजदर प्रस्ताव गर्ने बैंक बनेको छ, जसले अधिकतम ५ प्रतिशत मात्र दिनेछ।

संस्थागत मुद्दति निक्षेपतर्फ ७ बैंकले अधिकतम ब्याजदर घटाएका छन्। अन्य कुनै बैंकले बढाएका छैनन्। यस खालको निक्षेपको औसत ब्याजदर ०.१५ प्रतिशतविन्दुले घटेको देखिन्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार ब्याजदर घट्दा ऋण लिनेलाई सस्तो ऋणको अवसर मिल्न सक्छ। तर, लगानीको वातावरण सुधार नभएसम्म वा ऋणको माग नबढेसम्म यसको पूर्ण लाभ अर्थतन्त्रले लिन सक्दैन। यसकारण, अबको चुनौती भनेको त्यही थन्किएको पैसा उत्पादनशील क्षेत्रमा प्रवाह गर्ने उपायहरू अपनाउनु हो।

निष्कर्षमा, राष्ट्र बैंकको नीतिगत समायोजन र बजारमा बढ्दो तरलताको प्रतिक्रिया स्वरुप भदौ महिनामा पनी व्याजदर घट्ने क्रम नरोकिएको हो । यसले बचतकर्ताको प्रतिफल घटाए पनि, आर्थिक गतिशीलता बढाउन सकारात्मक संकेत दिन सक्ने विज्ञहरुको भनाई छ । 

भदौ महिनाको व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेप ब्याजदर स्थिति (२०८२)