नेपाल राष्ट्र बैंक हाल नेतृत्वविहीन अवस्थामा पुगेको छ। गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीको पाँच वर्षे कार्यकाल आइतबार औपचारिक रूपमा समाप्त भएको छ। कार्यकालको अन्त्यपूर्व अधिकारीले शुक्रबार आयोजित एक कार्यक्रममा आफ्नो कार्यकालका उपलब्धिहरू सार्वजनिक गर्दै विदाइ लिएका थिए। सरकारले नयाँ गभर्नर नियुक्तिका लागि आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाएको छ। अर्थ मन्त्रालयका स्रोतहरूका अनुसार, योग्य उम्मेदवारको छनोट प्रक्रिया तीव्र गतिमा अघि बढाइएको छ र निकट भविष्यमै निर्णयमा पुग्ने सम्भावना रहेको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ अनुसार, गभर्नरको कार्यकाल समाप्त हुनु एक महिना अगाडि नयाँ गभर्नरको नियुक्ति गर्नुपर्ने प्रावधान छ। यद्यपि, गभर्नर नियुक्ति प्रक्रिया हालसम्म ढिलाइ भएको छ, जसको कारण प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको व्यस्तताका कारण गभर्नर नियुक्ति प्रक्रिया अघि बढ्न सकेको छैन।
गभर्नर नियुक्ति प्रक्रिया अघि बढाउन अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलको संयोजकत्वमा पूर्वगभर्नर डा. विजयराज भट्टराई र अर्थविद् डा. विश्व पौडेल सदस्य रहेको सिफारिस समिति गठन गरिएको छ। समितिले गभर्नरका लागि तीन जनाको नाम मन्त्रिपरिषद्मा सिफारिस गर्ने प्रक्रिया सुरू गरेको छ।
समितिमा हाल ६ प्रमुख उम्मेदवारहरूको नाम अघि आएको छ। यी उम्मेदवारहरूमा राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर नीलम ढुंगाना र बमबहादुर मिश्र, सञ्चालक समिति सदस्य रवीन्द्र पाण्डे, पूर्वमुख्यसचिव राजेन्द्रकिशोर क्षेत्री, राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य डा. प्रकाशकुमार श्रेष्ठ र नबिल बैंकका पूर्वसीईओ ज्ञानेन्द्र ढुंगाना रहेका छन्।
उम्मेदवारका बीच राजनीतिक झुकावको चर्चा भएको भएता पनि कुनै पनि उम्मेदवारको औपचारिक पार्टी सम्बन्धको पुष्टिकरण गरिएको छैन। केही स्रोतका अनुसार, नीलम ढुंगानालाई एमालेसँग निकट र रवीन्द्र पाण्डे, डा. प्रकाशकुमार श्रेष्ठ र ज्ञानेन्द्र ढुंगानालाई कांग्रेससँग नजिकका मानिन्छ।
यसबीच, प्रधानमन्त्री ओलीले नीलम ढुंगानालाई गभर्नर बनाउन चाहेको र कांग्रेसका सांसद तथा उद्योगपति विनोद चौधरीले ज्ञानेन्द्र ढुंगानालाई गभर्नर बनाउने प्रयास गरिरहेको भन्ने सूचना आएको छ।
उमेरको हद ६५ वर्ष पार गरेको डा. पाण्डे र पूर्वमुख्यसचिव क्षेत्रीको उम्मेदवारीमा लचकता अपनाउने सम्भावनासमेत चर्चामा रहेको छ। अर्थमन्त्री पौडेलका अनुसार, गभर्नर चयन प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुगेको छ र चाँडै नयाँ गभर्नरको चयन हुने अपेक्षा गरिएको छ।
गभर्नर चयन प्रक्रियामा सन्तुलन र पारदर्शिता सुनिश्चित गर्न महत्त्वपूर्ण छ, ताकि राष्ट्र बैंकको नेतृत्वमा योग्य र योग्य व्यक्तिको चयन होस्, जसले मौद्रिक नीतिका स्थिरता र वित्तीय प्रणालीको विश्वास कायम राख्न सघाओस्।
