काठमाडौं। नेपाल राष्ट्र बैंकको नयाँ गभर्नर नियुक्ति प्रक्रिया तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको छ। यसै क्रममा, नबिल बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) ज्ञानेन्द्र ढुंगानाले पदबाट राजीनामा दिएका छन्। तथापि, उनको राजीनामा बैंकको सञ्चालक समितिले अझै औपचारिक रूपमा स्वीकार गरेको छैन। ढुंगानालाई गभर्नरका प्रमुख उम्मेदवारका रूपमा हेरिएको छ, तर यसबारे कुनै आधिकारिक जानकारी भने प्राप्त भएको छैन।
बैंकिङ क्षेत्रका जानकारहरूले गभर्नर नियुक्ति प्रक्रिया र ढुंगानाको राजीनामाको विषयमा टिप्पणी गरेका छन्। यदि ढुंगानाले गभर्नर पदको उम्मेदवारीका लागि राजीनामा दिएका छन् भने, यो बैंकिङ क्षेत्रको लागि महत्त्वपूर्ण मोड हुन सक्छ, यद्यपि नबिल बैंक स्रोतले यसलाई पुष्टि गरेको छैन।
यसैबीच, सरकारले सोमबार गभर्नर नियुक्तिका लागि सिफारिस समिति गठन गरेको छ। समितिको संयोजक अर्थमन्त्री विष्णु पौडेल र सदस्यमा डा. विश्व पौडेल तथा पूर्वगभर्नर बिजयनाथ भट्टराई रहेका छन्। समितिले तीन योग्य उम्मेदवारको नाम सिफारिस गर्नेछ, जसबाट मन्त्रिपरिषद्ले एक जनालाई गभर्नरको रूपमा नियुक्त गर्नेछ।
गभर्नरको नियुक्ति प्रक्रियामा राजनीतिक हस्तक्षेपको आशंका व्यक्त गरिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको गभर्नरले मौद्रिक नीति, बैंकिङ स्थायित्व, मुद्रास्फीति नियन्त्रण र विदेशी मुद्रा सञ्चिति सन्तुलन जस्ता महत्वपूर्ण जिम्मेवारीहरू निभाउनुपर्ने हुँदा नियुक्ति प्रक्रियामा पारदर्शिता अत्यन्त महत्त्वपूर्ण रहेको विज्ञहरूको भनाइ छ।
बैंकिङ र आर्थिक क्षेत्रमा लामो अनुभव भएका व्यक्तिहरू नै गभर्नरका प्रमुख उम्मेदवार मानिएका छन्। अर्थविद्हरूका अनुसार, नेपाल राष्ट्र बैंकको नेतृत्व सम्हाल्नको लागि व्यावसायिक योग्यता, नीति निर्माण क्षमतासहितको अनुभव, र वित्तीय प्रणालीको गहिरो ज्ञान आवश्यक छ। अहिले विभिन्न व्यक्तिहरू गभर्नरका उम्मेदवारका रूपमा चर्चामा रहेका छन्, तर अन्तिम निर्णय भने सरकारले नै लिनेछ।
विगतमा, सत्ता समीकरणअनुसार गभर्नरको नियुक्ति हुँदै आएको इतिहास रहेको छ। यदि यस पटक पनि राजनीतिक भागबन्डा हावी भएमा, यसले नेपालको वित्तीय प्रणालीलाई अस्थिर बनाउन सक्ने विश्लेषकहरूको चेतावनी छ। नेपालको बैंकिङ प्रणालीलाई स्थिर र प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले, योग्य र सक्षम व्यक्तिलाई गभर्नरको रूपमा नियुक्त गर्नुपर्ने आवाज उठ्न थालेको छ।
ढुंगानाको बारेमा कुरा गर्दा, उनी नबिल बैंकको सीईओ बन्नुअघि नेपाल बंगलादेश बैंकका सीईओ थिए। नबिल बैंकले नेपाल बंगलादेश बैंकलाई प्राप्ति गरेपछि ढुंगाना नबिलका सीईओ बनेका थिए। चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट भएका ढुंगाना नेपाल राष्ट्र बैंकका पूर्व कर्मचारी पनि हुन्।
अहिले सबैको ध्यान सरकारले गर्ने निर्णयमा केन्द्रीत छ। के सरकारले गभर्नर नियुक्त गर्दा योग्यता र कार्यकुशलतालाई प्राथमिकता दिनेछ, या पुनः राजनीतिक सन्तुलनलाई ध्यानमा राखेर निर्णय गर्नेछ? आगामी गभर्नरको नियुक्तिले नेपालको वित्तीय प्रणालीको भविष्य तय गर्नेछ।
