एआई उद्योगमा हालैका घटनाक्रमहरूले चीन र अमेरिकाबीचको प्रभुत्वको दौडलाई नयाँ मोडमा पुर्याएकाे छ। चिनियाँ स्टार्टअप DeepSeek ले आफ्नो R1 मोडेल सार्वजनिक गरेपछि, यसले अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरूलाई चुनौती दिन थालिसकेको छ।
DeepSeek-R1 मोडेलले OpenAI को प्लेटफर्मसँग तुलनात्मक प्रदर्शन देखाएको छ। कम बजेट र सीमित कम्प्युटिङ शक्तिको उपयोग गर्दै यसले नयाँ सम्भावनाहरू र नयाँ दिशा प्रदान गरेको छ। यसको ओपन-सोर्स मोडेलले एआई इनोवेशनलाई तीव्र बनाउने अपेक्षा गरीएकाे छ।
यसैबीच, कम्पुटरकाे ग्राफिक्सकाे बादशाह एनभिडिया अमेरिकी टेक्नोलोजीको प्रमुख प्रतिस्पर्धी हो, आफ्नो प्रभुत्व कायम राख्न यस कम्पनीले नयाँ "ग्रेस होपर GH300" चिपसेटको घोषणा गरेको छ। यो चिपसेटले ५०% बढी प्रदर्शन र १७% कम ऊर्जा खपत गर्ने दाबी गरिएको छ ।
पुनः प्रविधि र इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरूको उत्पादनमा प्रयोग हुने सेमिकन्डक्टर सामग्रीहरूमा आधारित उद्योगमा भने अस्थिरता देखा परेको छ, जहाँ NVIDIA को शेयर मूल्य केही बढेको छ। आज अर्थात् शुक्रवार, जनवरी 31, 2025 मा 01:15 UTC मा भएकाे कारोबारमा NVIDIA को शेयर मूल्य $124.65 USD रहेको छ, जुन अघिल्लो दिनकाे मूल्यभन्दा 0.64% (0.00517%) बढी हो।
प्रमुख अमेरिकी स्टॉक मार्केट (Philadelphia Semiconductor Index) फिलाडेल्फिया सेमिकन्डक्टर सूचकांक २.१% ले घटेको छ। एआई हार्डवेयर क्षेत्रमा दीर्घकालीन प्रतिस्पर्धा बढ्दै जाँदा पूँजी निकासी तीव्र भइरहेको छ। सेमिकन्डक्टर उद्योगमा वर्तमान अस्थिरता प्रविधिको तीव्र विकास र प्रतिस्पर्धात्मक दबाबका कारण उत्पन्न भएको अनुमान गरिएको छ। यसले भविष्यको अनिश्चितता र बढ्दो प्रतिस्पर्धाका कारण लगानीकर्ताहरूलाई सतर्क र चनाखो बनाउनुका साथै बजारमा थप चुनौती र जोखिम थपेकाे छ।
ग्लोबल मार्केट रिसर्च र एडवाइजरी कम्पनी "गार्टनर रिसर्च" ले भविष्यमा DeepSeek को ओपन-सोर्स मोडेलले एआई विकासको गति पाँच गुणा बढाउने बताएको छ। यसैगरी, व्यवसाय, उद्योग र अर्थतन्त्रका विभिन्न पक्षहरूको विश्लेषण गर्ने म्याककिन्से एंड कम्पनी (McKinsey & Company) को विश्लेषणात्मक शाखा म्याककिन्से एनालिटिक्सले NVIDIA को चिपको माध्यमबाट अमेरिकी कम्पनीको बजार हिस्सेदारी २०२६ सम्म ५५% सम्म कायम रहने अनुमान गरेको छ, जबकि DeepSeek एशियाली बजारमा ३०% हिस्सा कब्जा गर्ने सम्भावना देखिन्छ।
एआई प्रविधिको भविष्य अहिले तीव्र प्रतिस्पर्धाको दौडमा छ, जहाँ चीन र अमेरिकाबीचको बढ़्दो संघर्षले डिजिटल अर्थतन्त्रमा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्ने संकेत मिलेको छ। हालै, चिनियाँ स्टार्टअप DeepSeek ले ChatGPT सँग प्रतिस्पर्धा गर्ने नयाँ एआई च्याटबोट प्रस्तुत गरेको छ, जसले अमेरिकी टेक्नोलोजी कम्पनीहरूको प्रमुख स्थानलाई चुनौती दिएको छ।
अर्कोतर्फ, एआई चिप बजारको मूल्य आगामी वर्षहरूमा ८०० अर्ब डलर नाघ्ने अनुमान छ, जसमा चीनको हिस्सेदारी २०% सम्म पुग्ने सम्भावना रहेको छ। यसले चीनको चिप निर्माण क्षमतामा उल्लेखनीय वृद्धि र अमेरिकी चिप आपूर्तिमा निर्भरता घटाउने सम्भावनाहरूलाई संकेत गर्दछ।
यस प्रतिस्पर्धाले डिजिटल अर्थतन्त्रमा नयाँ सम्भावनाहरू र चुनौतीहरू ल्याउनेछ, जसले वैश्विक व्यापार र प्रविधि रणनीतिहरूमा महत्वपूर्ण परिवर्तन गर्न सक्छ।
डिजिटल अर्थतन्त्रमा यसको प्रभाव
एआई उद्योगमा चीन-अमेरिका बीचको प्रतिस्पर्धाले डिजिटल अर्थतन्त्रको परिदृश्य नै पुनर्परिभाषित गर्दैछ। DeepSeek को खुला स्रोत R1 मोडेल ले एआई प्रविधिको पहुँच साना व्यवसाय र विकासशील राष्ट्रसम्म विस्तार गर्दै लागत-दक्षताको नयाँ मानक स्थापित गरेको छ।
यसले पारम्परिक एकाधिकारवादी मोडेल (जस्तै NVIDIA को हार्डवेयर-केन्द्रित दृष्टिकोण) लाई चुनौती दिँदै बजारमा विविधता र प्रतिस्पर्धा बढाएको छ।
NVIDIA को GH300 चिप जस्ता उन्नत प्रविधिहरूले अल्ट्रा-स्केल AI क्षमतालाई बढावा दिने भएता पनि, यसले ऊर्जा खपत र लागतको प्रश्नलाई जन्माएको छ। यो प्रतिस्पर्धाले सेमिकन्डक्टर बजारमा अस्थिरता बढाए पनि, नवप्रवर्तनको गति अभूतपूर्व रूपमा तीव्र भएको छ।
डिजिटल अर्थतन्त्रमा यसले साना राष्ट्रहरूको सहभागिता बढाउँदै AI विकासको केन्द्र विस्तार गर्ने सम्भावना देखिन्छ। तर, चीन-अमेरिका बीचको यो टेक्नोलोजी दौडले आपूर्ति श्रृंखला, डाटा सुरक्षा नीति र ग्लोबल स्ट्यान्डर्ड मा टकराव पनि बढाउने देखिन्छ।
विष्लेषकहरूको भनाइ अनुसार, डिजिटल अर्थतन्त्रको भविष्य समावेशी बन्ने कि खण्डित हुने भन्ने कुरा प्रविधिको पहुँच र भू-राजनीतिक सहयोगमा निर्भर गर्दछ। यदि प्रविधिको पहुँच समान रूपमा फैलिन्छ भने अर्थतन्त्र थप समावेशी बन्न सक्छ। तर, यदि भू-राजनीतिक चासो र विवादहरूले अवरोध सिर्जना गर्छ भने यसले खण्डित र असमान विकासको सम्भावना बढाउन सक्छ, जसले दीर्घकालिक रूपमा वैश्विक अर्थतन्त्रको स्थिरता र समृद्धिमा चुनौती ल्याउन सक्छ।
