काठमाडौं – मंसिर मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट लगानीकर्ताले १ खर्ब ७ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ सेयर धितो कर्जा लिएका छन्, जुन नेपालको पुँजीबजार इतिहासमै सबैभन्दा ठूलो रकम हो। नेपाल राष्ट्र बैंकले प्रकाशित गरेको तथ्यांकअनुसार, यो आँकडा अहिलेसम्मकै उच्च हो। यसअघि, २०७८ साल भदौमा नेप्से सूचकांक ३,२०० अंकभन्दा माथिको उच्च विन्दुमा पुगेको बेला लगानीकर्ताले १ खर्ब ६ अर्ब रुपैयाँ कर्जा लिएका थिए। चालु आर्थिक वर्षको पाँच महिनामै यो रेकर्ड तोडिनुले पुँजीबजारमा लगानीकर्ताको सक्रियता उल्लेखनीय रूपमा बढेको देखिन्छ।
नेपालको पुँजीबजारमा सेयर धितो कर्जाको उपयोग निरन्तर बढ्दो छ। आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा लगानीकर्ताले १ खर्ब ६ अर्ब रुपैयाँ ऋण लिएका थिए, जुन आव २०७८/७९ मा घटेर ८० अर्ब ५० करोडमा सीमित भयो। यस्तै, २०७९/८० मा यो कर्जा अझै कम हुँदै ७६ अर्ब ३० करोडमा झरेको थियो। तर, आव २०८०/८१ मा कर्जा प्रवाह फेरि बढेर ९० अर्ब ९ करोड रुपैयाँ पुगेको थियो। चालु आवमा भने पाँच महिनामै कर्जाको स्तर १ खर्ब ७ अर्ब रुपैयाँसम्म पुग्नुले सेयरधितो कर्जाको माग तीव्र रूपमा बढेको प्रस्ट्याउँछ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले मार्जिन प्रकृतिको सेयर धितो कर्जामा सीमा हटाएपछि यस्तो कर्जा बढेको देखिन्छ। विश्लेषकहरूले सेयर धितो कर्जामा वृद्धि हुनुका पछाडि केही मुख्य कारण औंल्याएका छन्। पहिलो, पुँजीबजारमा सुधार र लगानीका अवसरहरूले लगानीकर्तालाई सक्रिय बनाएको छ। दोस्रो, बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले लगानीकर्तालाई सहज रूपमा कर्जा उपलब्ध गराएकाले यो वृद्धि सम्भव भएको हो। यद्यपि, यस किसिमको कर्जामा अत्यधिक निर्भरता भविष्यमा जोखिमपूर्ण बन्न सक्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्।
यो तथ्यांकले पुँजीबजारको सुधारतर्फ संकेत गरे पनि लगानीकर्ताले आफ्नो आर्थिक जोखिम व्यवस्थापनमा विशेष ध्यान दिनु पर्ने देखिन्छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले पनि कर्जा प्रवाह गर्दा जोखिम मूल्यांकन र नियमनको प्रक्रियालाई थप मजबुत बनाउनु पर्ने आवश्यकता छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले यस विषयमा थप नियमन ल्याउने संकेत पनि गरेको छ।
