नेपाल सरकारले विदेशी विनिमय (नियमित गर्ने) ऐन, २०१९ तथा २०२१ का प्रावधानअनुसार नेपाली नागरिकलाई विदेशमा लगानी गर्न पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध लगाएको छ। यो प्रतिबन्धले नेपाली नागरिकलाई विदेशमा बैंक खाता खोल्ने, घरजग्गा खरिद गर्ने, व्यवसाय सञ्चालन गर्ने, वा अन्य कुनै पनि किसिमको लगानी गर्न रोक लगाएको छ। तर, वैदेशिक रोजगारी, अध्ययन वा बसोबासका क्रममा विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकलाई त्यहाँ कमाएको आफ्नो आम्दानी स्थानीय बैंक खातामा जम्मा गर्ने पाउँछन्, तर सो रकमलाई तोकिएको समयमा नेपाल फर्काउनुपर्ने प्रावधान रहिआएको छ। यद्यपि, यस्ता खाताहरूमा जम्मा गरिएको रकमलाई ३५ दिनभित्र नेपाल फर्काउनुपर्ने कानूनी प्रावधान छ। यस्तो रकम नेपाल राष्ट्र बैंकको विदेशी मुद्रा सञ्चिति (foreign exchange reserves) मा समाहित गरिन्छ, जसले नेपालको आर्थिक स्थायित्वलाई मजबुत बनाउन सहयोग पुर्याउँछ।
विदेशी बैंक खाता खोल्नका लागि नागरिकले खाता खोल्ने उद्देश्य, खाताको विवरण, खातामा जम्मा हुने रकमको स्रोत र विदेशी मुद्राको प्रकारजस्ता जानकारी नेपाल राष्ट्र बैंकमा पेस गर्नुपर्छ। यस प्रक्रियाले वैदेशिक मुद्रा व्यवस्थापनमा पारदर्शिता र उत्तरदायित्व सुनिश्चित गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यो प्रतिबन्ध मुख्यतः अवैध लगानी, मुद्रा अपचलन (money laundering) र पूँजी पलायन (capital flight) रोक्न लागू गरिएको हो।
विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकले यी कानूनी प्रावधानको पालना गर्नुपर्छ। ३५ दिनभित्र रकम नेपालमा फर्काउन र आवश्यक विवरण बुझाउनुपर्ने व्यवस्था छ, अन्यथा कानूनी कारबाही हुन सक्छ। यसले व्यक्तिगत आर्थिक स्थायित्वसँगै राष्ट्रिय हितलाई पनि सुनिश्चित गर्नेछ। नेपाल सरकारले यो प्रतिबन्ध आर्थिक सुदृढीकरण, वैदेशिक विनिमयको सुरक्षात्मक व्यवस्थापन र पारदर्शिताका लागि लागू गरेको हो। विदेशमा बस्ने नेपाली नागरिकले कानूनी प्रावधानहरूको पालना गर्दै विदेशमा आर्जित आम्दानीलाई समयमै नेपाल फर्काएर देशको आर्थिक स्थायित्व र समृद्धिमा योगदान दिन आवश्यक छ।
