काठमाडौं, सोमबार— नेपालले डिजिटल वित्तीय क्षेत्रमा नयाँ कोसेढुङ्गा स्थापित गरेको छ। नेपाल क्लियरिङ हाउस लिमिटेड (एनसिएचएल) ले सोमबार आयोजित समारोहमा 'नेपाल–पे' कार्ड सार्वजनिक गरेको छ। राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले उद्घाटन गरेको यस प्रणालीले नेपालको डिजिटल भुक्तानी परिदृश्यलाई नयाँ दिशा दिने अपेक्षा गरिएको छ।
स्वदेशी कार्ड प्रणालीको महत्व
नेपालमा भिसा, मास्टरकार्डजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय भुक्तानी प्रणालीहरू प्रचलित छन्, जसले देशबाट ठूलो मात्रामा विदेशी मुद्रा बाहिरिने परिस्थिति सिर्जना गरेको छ। नेपाल–पे कार्डको सुरुवातले यो निर्भरतालाई क्रमशः घटाउने लक्ष्य राखेको छ। स्वदेशमै सञ्चालन हुने प्रणालीले वित्तीय संप्रभुता कायम गर्दै थप सुरक्षित र कम लागतयुक्त डिजिटल भुक्तानीको वातावरण सिर्जना गर्नेछ।
बैंक तथा वित्तीय संस्थासँग सहकार्य
नेपाल–पे कार्डलाई प्रभावकारी बनाउन विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले सहकार्य गरिरहेका छन्। प्रारम्भिक चरणमा सिटिजन्स बैंक, गुडविल फाइनान्स, हिमालयन बैंक, माछापुच्छ्रे बैंक, मुक्तिनाथ विकास बैंक, एनएमबी बैंक, प्रभु बैंक, सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंक र सिद्धार्थ बैंकले कार्ड जारी गर्ने भएका छन्।
एनसिएचएलका अनुसार कार्ड विभिन्न स्वरूपमा उपलब्ध हुनेछ, जसमा डेबिट, क्रेडिट, प्रिपेड तथा भर्चुअल कार्डहरू समावेश छन्।
सुरक्षा, पारदर्शिता र लागत कटौती
नेपालमै विकसित भएकाले नेपाल–पे कार्ड अन्तर्गत हुने सबै कारोबारका डेटा स्वदेशमै रहनेछन्। यसले वित्तीय जानकारीको गोपनीयता सुनिश्चित गर्नेछ। साथै, यो प्रणाली विदेशी कार्डहरूको तुलनामा कम शुल्कमा उपलब्ध हुने भएकाले व्यवसाय र उपभोक्ताहरू दुवैलाई आर्थिक रूपमा लाभान्वित गर्नेछ।
अन्तर्राष्ट्रिय विस्तारको सम्भावना
हाल नेपालमै सीमित यो कार्डलाई आगामी दिनमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोगका लागि समेत विस्तारित गर्ने योजना रहेको एनसिएचएलले जनाएको छ। यदि योजना सफल भएमा नेपाल–पे कार्डले दक्षिण एसियाली बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्ने आधार तयार पार्नेछ।
प्रारम्भिक प्रयोग र आगामी रणनीति
उद्घाटनका अवसरमा हिमालयन बैंकले गभर्नर अधिकारीको नाममा पहिलो नेपाल–पे कार्ड जारी गरेको थियो भने माछापुच्छ्रे बैंकमार्फत पहिलो पिओएस (प्वाइन्ट अफ सेल्स) कारोबार सम्पन्न भएको थियो।
राष्ट्र बैंकले आफ्नै भुक्तानी प्रणाली स्थापना गर्ने रणनीति अनुरूप यो योजना अघि बढाइएको हो। एनसिएचएलले आवश्यक पूर्वाधार तयार गरिसकेको र बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई प्रणालीमा आवद्ध गराउने प्रक्रिया तीव्र रूपमा अगाडि बढिरहेको जनाएको छ।
नेपाल–पे कार्डको सफल कार्यान्वयनसँगै नेपाल डिजिटल वित्तीय स्वतन्त्रताको दिशामा महत्वपूर्ण फड्को मार्नेछ। यसले व्यवसाय, उपभोक्ता, बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा फाइदा पुर्याउनेछ, साथै नेपाललाई डिजिटल आर्थिक प्रणालीतर्फ अघि बढाउनेछ।
