कुन अवस्थामा बैंक खाता रोक्का हुन्छ? जान्नुहोस् प्रमुख कारणहरू

काठमाडौं : नेपाल राष्ट्र बैंकले कुनै पनि व्यक्तिको (प्राकृतिक वा कानूनी) खातामा रोक्का राख्नुपर्ने अवस्था आएमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई निर्देशन दिने गर्छ, जसअनुसार तुरुन्तै खातामा रोक्का लगाइन्छ। रोक्का गर्ने प्रक्रियालाई तीन प्रकारमा वर्गीकृत गरिएको छ। पहिलो, सम्पूर्ण खाता रोक्का अन्तर्गत खातामा रहेका सबै रकम रोक्का गरिन्छ, जसमा जम्मा गरिएका वा अन्य माध्यमबाट आएका रकम पनि प्रयोग गर्न पाइँदैन। दोस्रो, निश्चित खाता रोक्का अन्तर्गत खाताको निश्चित रकम मात्र रोक्का गरिन्छ, जबकि बाँकी रकमलाई खाताधारीले प्रयोग गर्न पाउँछ। तेस्रो, आंशिक खाता रोक्का अन्तर्गत खातामा रहेका निश्चित रकम रोक्का गरिन्छ, तर खाताधारीले बाँकी रकमको प्रयोग गर्न सक्छन्।

नेपालमा खाता रोक्का हुने मुख्य कारणहरूमा न्यायिक आदेश, सरकारी निर्देशन, धन शोधन निवारण, अवैध कारोबार तथा व्यक्तिगत वा कानूनी विवाद सामेल छन्। कुनै अदालतले खाता रोक्का गर्न आदेश दिएमा, बैंकले तुरुन्तै खातामा रोक्का लगाउँछ र न्यायिक प्रक्रिया पूरा नभएसम्म खाताबाट कारोबार गर्न रोक लगाउँछ। यस्तै, सरकारी बक्यौता वा राजस्व नतिरेको अवस्थामा सम्बन्धित सरकारी निकायले निर्देशन दिएमा पनि खाता रोक्का गरिन्छ। अवैध धन शोधन वा आतंकवाद वित्तपोषण (Anti-Money Laundering) मा संलग्नताको शंका लागेमा खाता रोक्का हुने गर्दछ। साथै, कुनै अवैध वा प्रतिबन्धित कारोबार भएको शंका लागेमा वा कानूनी विवादका कारण अदालत वा सरकारी निकायको आदेशअनुसार पनि खाता रोक्का हुन सक्छ। यी सबै प्रक्रियाहरूले बैंकहरूले नियमनात्मक अनुपालन सुनिश्चित गर्दै कानूनी प्रक्रियाको पालना गर्ने उद्देश्य राख्छन्।