६ खर्बको दशैं अर्थतन्त्रः दक्षिणामै १५ अर्ब !


Online Khabar 2076-6-19


Online Khabar

१९ असोज, काठमाडौं । मिठोमसिनो खाने र राम्रो लगाउने चाड दशैं । तर, दशैंको आयाम यतिमा मात्रै सिमित छैन । यो एउटा धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व बोकेको चाड त हुँदै हो, देशको अर्थव्यवस्थालाई चलायमान बनाउनका लागि पनि यो पर्व निकै महत्वपूर्ण छ ।

हुने-खानेले मात्र होइन, नहुनेले समेत जोरजाम गरेर दशैं मनाउने गर्छन् । ‘लाहुर’बाट ‘पाहुर’ बोकेर आउने दाजुभाइले हिजो परिवारका लागि एकसरो कपडा मात्र बोकेर आउँथे, आज उनीहरुको भारीमा एउटा टीभी र केही थान मोबाइल समेत थपिएका छन् । अझै राम्रो कमाई छ भने मोटरसाइकल नै बुकिङ भएको हुनसक्छ ।

वाणिज्य विभागको वाषिर्क तथ्यांक अनुसार औसतः दैनिक १२ सय खसी-बोका र ८ सय राँगा-भैसी मासुको प्रयोजनका लागि खपत हुन्छ । काठमाडौंमा मात्र १० औं हजार खसी-बोकाको खपत हुन्छ । कुखुराको संख्यात्मक गणना छैन ।

दशैं र तिहारलाई लक्षित गरी नयाँ लत्ता-कपडा र अन्य सामानको जोरजाम गर्ने प्रचलनका कारण चाडबाडमा सबैभन्दा धेरै सामान आयात हुने नेपाल राष्ट्रिय व्यवसायी महासंघका नरेश कटुवाल बताउँछन् । ‘बजार बिकेन्दि्रत भएको छ, अब सामान किन्न काठमाडौं नै आउने बाध्यता छैन,’ उनी भन्छन्, ‘तर, लत्ता-कपडा र जुत्ता आयातको सबैभन्दा ठूलो हिस्सा असोज र कात्तिकमा विक्री हुन्छ ।’

अर्थतन्त्रका सबै अवयव एकैपटक चल्मलाउने भएकाले चाडबाडको समयलाई चलायमान अर्थतन्त्रको संज्ञा दिन्छन् पूर्वअर्थसचिव शान्तराज सुवेदी । ‘अर्थतन्त्रका धेरै क्षेत्रमा दशैं र तिहारले प्रभाव पार्छ,’ उनी भन्छन्, ‘यसले पूर्वाधार निर्माणको जस्तो दीगो प्रभाव त पार्दैन, तर केही समय अर्थतन्त्रका हरेक अवयवलाई चलायमान भने बनाउँछ ।’

अर्थशास्त्रीहरुका अनुसार दशैं र तिहारमा मात्र कूल गार्हस्थ उत्पादनको करीव २० प्रतिशत हाराहारीमा उपभोग हुने गर्छ । त्यसमध्ये पनि दशैंको भूमिका बढी हुन्छ । दशैंसँग जोडिएका हरेक क्षेत्रको हिसाव गर्दा अनुमानित ६ खर्ब हाराहारीको कारोबार हुने गरेको बताइन्छ । पूर्वअर्थसचिव सुवेदी भन्छन्, ‘ठ्याक्कै हिसाव राख्ने संयन्त्र त बनिसकेको छैन, तर जीडीपीको २० प्रतिशत हाराहारीको उपभोग यस चाडमा हुने अनुमान छ ।’

टीकाटालोमा १५ अर्ब

...

 

Read More
  • Financial Notices