अर्थमन्त्रीसँग किन आत्तिए यी अर्बपति !


Aarthik News 2076-5-26


Aarthik News

काठमाडौं  । केही दिन अघि विश्वका धनीहरुको सूचीमा समेत समेटिएका नेपालका धनाढ्य तथा सांसद बिनोद चौधरीले संसदमा अर्थमन्त्रीको कडा आलोचना गरे । उनको तर्क  थियो– ‘यदी पैतृक सम्पत्ति हस्तान्तरणमा कर लगाइयो भने मुलुकको अर्थतन्त्र ध्वस्त हुन्छ, आर्थिक विकृति जन्माउँछ ।’ देशकै सर्वाधिक धनी व्यक्ति नै आत्तिएपछि यसबारेको गहन बहस, विमर्श र चिन्तन आवश्यक देखियो ।

फ्रेन्च अर्थशास्त्री थोमस पिकेटीले सन् २०१४ मा प्रकाशित गरेको पुस्तक ‘क्यापिटल इन दि ट्वान्टी फस्ट सेन्चुरी’ (एक्काइसौं शताब्दीमा पुँजी) नामक पुस्तकको तेस्रो भाग पुँजीको पैतृक हस्तान्तरणको विषयमा केन्द्रित छ । त्यहाँ उनको ठहर छ, ‘विश्वमा आर्थिक असमानताको एउटा आधार पैतृक सम्पत्ति हो ।’ सो निष्कर्षको आधारका रुपमा दृष्टान्त पेश गर्दै लेखेका छन् । ‘व्याप्त बजार पुँजीवाद र युरोपको लोककल्याणकारी राज्यमा रहेको पुँजीवाद समेतले अन्तत्वगोत्वा कुलिन र सम्भ्रान्त परिवारमा जन्मिएका भाग्यमानीहरुको नियन्त्रणमा अर्थतन्त्रलाई पुर्याउँछ । उनको तर्क छ,‘२०औं शताब्दीको पूवाद्र्धमा युरोपमा यस्तै थियो । जसको क्रुरतालाई दुईवटा विश्वयुद्धले नष्ट गर्यो । अब २१औं शताब्दीमा अमेरिका र क्यानाडालाई यही समस्याले सताउने छ ।’

पिकेटीको यो शोधले जुन कुरा ल्यायो, त्यसले व्यापक स्वीकृति प्राप्त गर्यो । लगत्तै विश्वव्यापीरुपमा पैतृक सम्पति हस्तान्तरणमा कर लगाउने बिषयले चर्चा पायो । आर्थिक असमानता कसरी अन्त्य गर्ने भन्ने बिषय यो बहसको केन्द्रमा रह्यो । धनीलाई सम्पत्तिमा केही बढी कर लगाउने र पुख्र्याैली सम्पत्तिको भरमा बिना मेहनत उच्च वर्गीय बन्ने परम्पराको अन्त्य आवश्यक छ भन्ने धारणाका पक्षमा  विश्वव्यापी सैद्दान्तिक लहर चल्यो । अहिले त्यही हावा हाम्रो देशमा समेत चल्न थालेको छ । अनि यसको पक्ष र विपक्षमा बहस शुरु भइसकेको छ । पैतृक सम्पत्ति हस्तान्तरणमा कर लाग्ने गरी अर्थ मन्त्रालयले सैद्धान्तिक छलफल अगाडि बढाइसकेको अवस्था छ । तथापि, छलफलकै क्रममा रहेकाले कति सम्पत्तिमा कति कर वा कति प्रतिशत कर लगाउने भन्ने कानुनी टुंगो नलाग्दै पैतृक सम्पत्तिमा कर लगाउने विषय विवादित भने बनेको छ ।

यो आलेख हाम्रो देशमा पनि पैतृक सम्पत्ति हस्तान्तरण कर लगाउनु कति ठीक छ या छैन भन्ने विषयमा केन्द्रित रहेको छ । निष्कर्षमा पुग्नका लागि यसका पक्ष र विपक्षमा गरिएका तर्कहरुको पनि विश्लेषण आवश्यक हुन्छ । तर, यस्तो करको अन्तर्राष्ट्रिय प्रवृति कस्तो छ भन्नेबाट विषय प्रवेश गरौं । 

के हो सम्पत्ति हस्तान्तरण कर ?

कस्तो छ अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास ?

कर पक्षधरको मत 

यसो गरे कसो होला ?

....

Read More
  • Financial Notices